Chủ động tạo môi trường hào hứng cho sáng tạo văn học nghệ thuật
NGÔ THẢO
Việc lùi dần thời gian Đại hội, và chuẩn bị cho nó là sự xuất hiện hàng loạt bài phê bình lý luận của khá nhiều cây bút xây dựng sự nghiệp trên cảm hứng thường trực cảnh giác với mọi tác phẩm mới, một lần nữa lại đầy tự tin bộc lộ tinh thần cảnh giác của họ, bất chấp công cuộc đổi mới có phạm vi toàn cầu đã tràn vào đất nước ta, đang làm cho lớp trẻ mất dần đi niềm hào hứng theo dõi Đại hội.
Ảnh: internet
Muốn hay không thì rõ ràng trong vài ba năm qua, trước sau Đại hội VI của Đảng, văn học nghệ thuật đã có những chuyển động mới. Bằng những tác phẩm nói tiếng nói trung thực của đời sống vẽ lên những mảnh đời thực một thời được các nhà văn nhân danh lý luận về điển hình đã loại ra khỏi sự quan tâm của mình, sẻ chia những bất công, khốn khó mà người lao động bình thường đang gánh chịu, văn học và vai trò nhà văn, đã được nâng cao trong tình cảm của đông đảo nhân dân. Tác giả các tác phẩm đó - một số ít thuộc loại xuất sắc trong các nhà văn lớp trưởng thành sau kháng chiến chống Pháp còn chủ yếu là một lớp viết trẻ mới cầm bút trong không khí đổi mới.
Diễn biến thực tế của phê hình văn học thời gian vừa qua - có sự tham gia khá tích cực của nhiều nhà văn từ lâu không thấy có sáng tác nào đáng chú ý - làm cho người viết vững vàng cũng phải nản lòng. Nghị quyết của Đảng đã khẳng định quyền tự do sáng tạo của người nghệ sĩ. Nhưng đến lượt những người nghệ sĩ có tôn trọng quyền đó của đồng nghiệp mình không? Người viết mới hẳn không ai nghĩ rằng tác phẩm của họ là toàn bích, không tỳ vết. Khi bạn đọc rộng rãi đón nhận với niềm hào hứng vô tư những tên tuổi mới, với giọng điệu mới, cách nhìn đời có nét riêng, trong một diện tích ngôn ngữ không lớn, đã mang lại được một dung lượng hiện thực phong phú, nhiều tầng, đa nghĩa hơn hẳn nhiều trang viết khác. Thay vì hoan nghênh và cổ vũ cho sự đa dạng của nền văn nghệ mới, một số nhà văn bằng tất cả tâm thức và trình độ cùng thói quen làm văn nghệ cũ trong nhiều tâm trạng đã chung tiếng nói phê phán mạnh mẽ một số tác phẩm và tác giả. Họ đọc thấy trong đó dường như chỉ tập trung phản ánh cái tiêu cực. Họ cố tình quên đi thái độ và vai trò của người viết. Đã có bao giờ trong văn học chúng ta cái xấu, cái ác, cái tiêu cực dưới nhiều kiểu dạng bị truy kích, bị lần dấu, bị vạch mặt như văn học thời gian gần đây? Để bảo vệ mình, một số người viết cũng tìm cách tự nhắc lại điểm này điểm nọ trong tác phẩm cũ của họ cũng từng bị phê phán... Nhưng than ôi, giữa chi tiết và tác phẩm có một khoảng cách thật xa vời. Trong các tác phẩm xuất hiện thời gian gần đây của những Lý Lan, Trần Thùy Mai, Dạ Ngân, rồi Dương Thu Hương, Nguyễn Mạnh Tuấn, Trần Văn Tuấn, Hoàng Lại Giang... và những tên tuổi mới viết mà chịu sự soi xét cũng như tiếng hoan hô nhiều hơn là Nguyễn Huy Thiệp và Phạm Thị Hoài, không thiếu những chi tiết đáng phê phán, bởi xử lý chưa khéo, vụng về, thô thiển nữa, nhưng không thể vì những điều đó mà bỏ quên đi những cái mới thực sự của nó. Chúng ta luôn muốn đem công chúng và dư luận ra làm con ngáo ộp dọa nhau hơn là tôn trọng thật sự tiếng nói và nhu cầu của họ. Nhưng mỗi người viết trước hết hãy tự chịu trách nhiệm với tác phẩm và ý kiến của mình. Sự đón nhận của công chúng thời gian qua chắc còn mách bảo với người viết nhiều thông tin mà các bậc đàn anh chưa kịp nói với các bạn.
Chính vì thế, tôi mong rằng những người tham gia Đại hội tới sẽ chung sức chung lòng bàn đến những việc thiết thực của công tác Hội, trong khả năng và trách nhiệm đích thực của một Hội quần chúng làm nhiệm vụ sáng tạo nghệ thuật. Ban điều hành - thú thật tôi không thích chữ Ban lãnh đạo Hội, bởi Hội nhà văn thì ai lãnh đạo ai - công tác Hội phải là những người tài năng - đương nhiên - có khả năng quan hệ rộng rãi với anh em, chịu đựng được những cá tính khác, và biết tổ chức để tạo một môi trường lành mạnh cho mọi người hào hứng sáng tạo nghệ thuật. Bớt đi sự đối đầu và cả đối thoại với nhau mà phải giành thì giờ và nâng cao trình độ mọi mặt để đối đầu với cái xấu cái ác, cái phi nhân văn, phi XHCN trong đời sống và đối thoại với nhân dân, bằng lối nói, bài viết và chủ yếu là bằng những tác phẩm văn học thật hay của mình.
Không nên đặt ra cho Hội những nhiệm vụ quá cao mà sức Hội không làm nổi. Nhưng quan tâm, tổ chức và tạo một không khí nghệ thuật lành mạnh là điều nằm trong khả năng của Hội. Còn cơ hội, ghen tị với tài năng, sự gây rối của những kẻ bất tài... thì quả thật chưa ở đâu và không biết đến bao giờ người ta mới gạt ra khỏi cuộc sống. Sự lựa chọn vì thế mới cần thiết.
30-3-89
N.T
(SH38/07&08-89)
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
NGUYỄN THỊ ANH ĐÀO(Đọc tập ký ''Trên dấu chim di thê'' của Văn Cầm Hải- NXB Phương - 2003)
-
NGUYỄN QUANG HÀ(Đọc Huế trong thơ Nguyệt Đình)
-
NGUYỄN VĂN HOA(Nhà xuất bản Lao Động phát hành 2004)
-
PHẠM NGỌC HIỀNChưa lúc nào trong lịch sử Việt , các nhà văn hoá ta lại sốt sắng ra sức kêu gọi bảo tồn nền văn hoá dân tộc như lúc này. Xu hướng toàn cầu hoá nền kinh tế công nghiệp cộng với xa lộ thông tin đã mang theo những ngọn gió xa lạ thổi đến từng luỹ tre, mái rạ làm cho "Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều". Mà "Trách nhiệm của mỗi dân tộc là phải thể hiện rõ bản sắc của mình trước thế giới" (R. Tagor).
-
NGUYỄN THANH MỪNG Miền duyên hải Nam Trung bộ gần gũi với Tây Nguyên lắm lắm, Bình Định gần gũi với Gia Lai lắm lắm, ít nhất ở phương diện địa lý và nhân văn. Ừ mà không gần gũi sao được khi có thể chiều nghe gió biển Quy Nhơn, đêm đã thấm trên tóc những giọt mưa Pleiku. Giữa tiếng gió mưa từ nguồn tới bể ấy nhất thiết bao nhiêu nỗi lòng ẩn chứa trong tiếng thơ diệu vợi có thể chia sẻ, bù đắp được cho nhau điều gì đó.
-
NGUYỄN QUANG HÀSau ba tập: Thơ viết cho em - 1998, Lối nhớ - 2000, Khoảng trời - 2002, năm 2004 này Lê Viết Xuân cho xuất bản tập thơ thứ tư: Đi tìm.
-
NGÔ MINHThật may mắn và hạnh phúc là Hoàng Phủ NgọcTường đã vượt qua được cơn tai biến hiểm nghèo của số phận, để được tiếp tục đến với đọc giả cả nước trong suốt mười một năm nay. Đối với tôi, khi bên chiếu rượu ngồi nghe anh Tường nói, hay đọc bút ký, nhàn đàm, thơ của Hoàng Phủ là những lần tôi được nghe các “cua” ngoại khóa sâu sắc về nhân văn và nghề văn.
-
VÕ THỊ XUÂN HÀVào rằm tháng Giêng năm 2003 tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ nhất được tổ chức long trọng. Mở đầu bằng lễ kéo Lá cờ Thơ, rồi ngâm đọc bài thơ Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh. Sau đó là các chương trình giao lưu thơ với công chúng, đọc những bài thơ hay nhất của đất nước, ngâm thơ, bình thơ v.v…
-
VÔNG VANGCó thể nói cùng với chiều dài lịch sử của vùng đất Thuận Hóa - Phú Xuân, không thể và không khi nào mà khi nói đến nơi đây người ta lại không nhắc đến Thơ. Bởi vì ngoài “nhiệm vụ” là một bức thông điệp giúp cho ta biết hơn về lịch sử, về con người, Thơ còn giúp ta hiểu hơn về chính nó, về một ký ức lãng đãng đang trôi qua từ thẳm sâu trong trí nhớ, trong cái thăng hoa luân chuyển của vũ trụ và của chính con người.
-
TRẦN THÙY MAI(Đọc “Thơ của người cô độc” tập thơ của Tường Phong, NXB Thuận Hóa xuất bản)
-
TRẦN HỮU LỤCChân dung Huế (*) - tập bút ký nhân vật, là một trong 12 đầu sách liên kết giữa Tủ sách Nhớ Huế với NXB Trẻ.
-
BÍCH PHƯỢNG thực hiệnLTS: Trong dịp vào Huế thực hiện một số phim trong chương trình “Người của công chúng” (Đài Truyền hình Việt Nam), nhà báo Bích Phượng đã có dịp tìm hiểu tác phẩm, gặp gỡ trò chuyện với nhà văn Nguyễn Khắc Phê tại ngôi nhà vuờn xinh đẹp của ông trên đường Xuân Diệu. Ông đã trả lời một cách cởi mở và thẳng thắn những vấn đề đặt ra.
-
NGUYỄN PHÚC VĨNH BATrong cuốn “Hồ sơ văn hoá Mỹ”, nhà nghiên cứu Hữu Ngọc có giới thiệu một số nhà thơ cổ điển Mỹ như Walt Whitman, Edgar A. Poe, Henri W. Longfellow… Về Longfellow, ông Hữu Ngọc viết:“Nếu không đòi hỏi tâm lí và tư duy sâu sắc thì có thể tìm ở thơ Longfellow sự trong sáng, giản dị, cảm xúc nhẹ nhàng, bâng khuâng, hình ảnh duyên dáng và âm điệu du dương. Ông làm thơ về lịch sử và truyền thuyết, đất nước và thiên nhiên, ông ca ngợi tình thương, lòng tốt, chịu đựng cuộc đời.
-
LÊ HUỲNH LÂMTừ “Vọng sông quê” đến “Mang” của Nhà xuất bản Trẻ, rồi “Gửi thiên thần” của Nhà xuất bản CAND và bây giờ là “Đồng hồ một kim” của Nhà xuất bản Văn Học” được gửi đến bạn đọc, Phan Trung Thành đã khẳng định được gương mặt thơ của thế hệ 7.X. Ở đây, số lượng tác phẩm không định hình nên một gương mặt thơ, mà chính những câu chữ đã vẽ lên chân dung một nhà thơ.
-
TIỂU VĂNGiữa tháng 11 năm 2008, tôi được dự một buổi hội thảo nói chuyện chuyên đề về sách tại Zen Café (phố Ngọc Hà). Đây là buổi nói chuyện của tác giả - dịch giả Lê Thị Hiệu, với bút danh thường gọi là Hiệu Constant, giới thiệu về tác phẩm đầu tay của chị - tiểu thuyết Côn trùng. Buổi nói chuyện nằm trong chương trình “Tôn vinh Văn hóa Đọc” do Công ty Truyền thông Hà Thế khởi xướng và tổ chức.
-
HÀ KHÁNH LINHHồng Nhu truyện ngắn, Hồng Nhu thơ… Lần đầu tiên nhìn thấy Hồng Nhu xuất hiện tiểu thuyết tôi thực lòng rất mừng. Tuy nhiên đọc gần hết hai chương đầu nỗi lo cứ cồm cộm lên trong tâm thức nhưng chính gần cuối chương II cái chất tiểu thuyết mới bắt đầu hé lộ ra, để rồi từ đó lôi cuốn người đọc cho đến hết truyện.
-
LÊ QUANG TƯCông trình Văn học Việt Nam thế kỷ X-XIX (những vấn đề lý luận và lịch sử)(1) được biên soạn bởi Trần Ngọc Vương (chủ biên), Trần Nho Thìn, Nguyễn Văn Thịnh, Trần Nghĩa, Đoàn Lê Giang, Kiều Thu Hoạch, Cao Tự Thanh..., do nhà xuất bản Giáo dục in năm 2007, dày 912 trang.
-
LÝ HOÀI XUÂN(Nhân đọc tập thơ “Mẹ!” của Văn Lợi – NXB Thuận Hoá, 2006)
-
TRẦN HUYỀN SÂMNhư con thú hoang ôm vết thương lòng đi tìm nơi trú ẩn, gương mặt người thiếu phụ mang nỗi buồn tiền kiếp - tự ngàn xưa: Người thiếu phụ có đôi mắt buồnĐi lang thang trong chiều mùa hạNỗi cô đơn lây sang cả đá...
-
MAI VĂN HOANNgười đời thì lập ngôn còn Nhụy Nguyên thì “lập thiền”. Thú thực tôi chưa hiểu hết dụng ý của Nhụy Nguyên khi đặt tên cho tập thơ đầu tay của mình là Lập thiền. Bản thân từ Hán Việt vốn ẩn chứa nhiều tầng nghĩa.
.png)
.png)
