Đương thời, vua Bảo Đại từng nhận xét về vẻ đẹp của Nam Phương Hoàng hậu rằng: “Nàng có vẻ đẹp dịu dàng của người con gái miền Nam, thùy mị và quyến rũ, pha một chút Tây phương làm tôi say mê”.
Hai con tem cổ có in hình Nam Phương Hoàng hậu.
Nam Phương Hoàng hậu, tên thật là Nguyễn Hữu Thị Lan (1914-1963). Bà là vợ vua Bảo Đại, cũng là vị hoàng hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Sinh ra tại huyện Kiến Hòa, tỉnh Định Tường, nay là thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang, bà vốn xuất thân trong một gia đình Công giáo giàu có bậc nhất miền Nam thời bấy giờ.
Cha mẹ bà sinh được hai con gái, bà là thứ hai. Cuộc sống của hai chị em vô cùng sung sướng. Họ đã sống tuổi thanh xuân êm đềm, đẹp đẽ. Đó có lẽ cũng là giai đoạn hạnh phúc nhất đời của người thiếu nữ sau này sẽ trở thành Hoàng hậu.
Năm 1926, khi được 12 tuổi, bà được gia đình cho sang Pháp học tại trường nữ sinh danh tiếng Couvent des Oiseaux ở Paris do các nữ tu điều hành. Tháng 9/1932, sau khi học xong, bà Nguyễn Hữu Thị Lan về nước trên cùng một chuyến tàu với vua Bảo Đại nhưng hai người không gặp nhau.
Tới khi đã về Việt Nam được gần một năm, nhân dịp vua Bảo Đại lên Đà Lạt nghỉ mát, trong một buổi dạ tiệc có sự sắp xếp trước, bà đã gặp vua Bảo Đại lần đầu tiên.
Hoàng hậu Nam Phương sau này từng nhắc lại một cách chi tiết về buổi gặp gỡ đầu tiên đó:
“Hôm đó, giấy mời gửi tới cậu Lê Phát An tôi, mời cậu và tôi đến dự dạ tiệc ở Hotel Palace. Tôi không muốn đi nhưng cậu An tôi năn nỉ và hứa là chỉ đến tham dự một chút, vái chào nhà vua xong là về nên tôi phải đi một cách miễn cưỡng.
Tôi cũng chỉ trang điểm sơ sài, mặc cái áo dài bằng lụa đen mua bên Pháp. Chúng tôi đến trễ nên buổi tiệc đã bắt đầu từ lâu. Cậu tôi kéo ghế định ngồi ngoài hiên thì ông đốc lý trông thấy, ông ta chạy đến chào chúng tôi rồi nắm tay cậu tôi kéo chúng tôi vô nhà.
Vừa đi ông vừa nói: Ông và cô phải đến bái yết Hoàng thượng mới được. Khi cánh cửa phòng khách vừa mở, tôi thấy vua Bảo Đại ngồi trên chiếc ghế bành chính giữa nhà. Ông đốc lý bước tới bên cạnh vua rồi nghiêng mình kính cẩn nói bằng tiếng Pháp: Tâu Hoàng thượng, đây là ông Lê Phát An và người cháu gái, cô Marie Thérèse.
Nhờ các nữ tu ở trường Couvent des Oiseaux chỉ dạy nên tôi biết phải làm gì để tỏ lòng tôn kính đối với nhà vua, tôi đã không ngần ngại đến trước mặt hoàng thượng và hành lễ. Vua gật đầu chào tôi đúng lúc tiếng nhạc vừa trỗi dậy theo nhịp Tango, ngài ngỏ lời mời và dìu tôi ra sàn nhảy rồi chúng tôi bắt đầu nói chuyện.
Về sau, khi đã trở thành vợ chồng, ngài mới cho tôi biết hôm đó ngài rất chú ý cách phục sức đơn sơ của tôi. Tôi nghĩ rằng tôi được nhà vua lưu ý một phần do trong suốt buổi dạ tiệc chỉ có tôi là người phụ nữ Việt Nam duy nhất nói tiếng Pháp và hành lễ đúng cung cách với ngài”.
Về cuộc tình duyên này, vua Bảo Đại về sau có viết trong cuốn “Con rồng Việt Nam” như sau:
“Sau lần hội ngộ đầu tiên ấy, thỉnh thoảng chúng tôi lại gặp nhau để trao đổi tâm tình. Marie Thérèse (tên thánh của bà Nguyễn Hữu Thị Lan) thường nhắc đến những kỷ niệm ở trường Couvent des Oiseaux một cách thích thú.
Cũng như tôi, Marie Thérèse rất thích thể thao và âm nhạc. Nàng có vẻ đẹp dịu dàng của người con gái miền Nam, thùy mị và quyến rũ, pha một chút Tây phương làm tôi say mê. Do vậy mà tôi đã chọn từ ghép Nam Phương để đặt danh hiệu cho nàng”. Nam Phương theo lý giải của vua Bảo Đại có nghĩa là “người con gái miền Nam”.
Khi vua Bảo Đại hỏi cưới, gia đình bà ra điều kiện bà phải được tấn phong Chính cung Hoàng hậu ngay trong ngày cưới, được giữ nguyên đạo Công giáo và các con khi sinh ra phải được rửa tội theo giáo luật Công giáo. Riêng vua Bảo Đại thì vẫn giữ đạo cũ là Phật giáo.
Do bà Nguyễn Hữu Thị Lan theo Công giáo nên cuộc hôn nhân của bà và vua Bảo Đại đã gặp phải nhiều lời phản đối. Trước Hoàng tộc, vua Bảo Đại đã phải “nói cứng” rằng: “Trẫm cưới vợ cho trẫm đâu phải cưới cho… triều đình”.
Hôn lễ được tổ chức ngày 20/3/1934 ở Huế. Khi đó, vua Bảo Đại 21 tuổi, còn bà Nguyễn Hữu Thị Lan 20 tuổi. Ngay ngày hôm sau, lễ tấn phong Hoàng hậu được diễn ra. Nhà vua phong cho bà tước vị Nam Phương Hoàng hậu.
Sự kiện Nguyễn Hữu Thị Lan được tấn phong Hoàng hậu ngay sau khi cưới là một biệt lệ. Vì 12 đời vua Nguyễn trước, vợ vua chỉ được phong tước vương phi, đến khi chết mới được truy phong Hoàng hậu.
Hoàng hậu Nam Phương cùng vua Bảo Đại có tất cả 5 người con. Khi đó công việc hàng ngày của hoàng hậu Nam Phương là dạy dỗ các hoàng tử, công chúa. Thỉnh thoảng bà cùng các quan ở Bộ Lễ bàn thảo việc tổ chức lễ tiệc trong cung đình, lo việc cúng giỗ các tiên đế và đi vấn an các bề trên. Hoàng hậu Nam Phương còn tham gia các hoạt động xã hội và từ thiện.
Năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công, vua Bảo Đại thoái vị. Nam Phương Hoàng hậu rời Việt Nam sang Pháp năm 1947. Những năm cuối đời, bà sống lặng lẽ cùng các con tại Perche, một làng cổ ở Chabrignac, tỉnh Corrèze, vùng Limousin nước Pháp. Bảo Đại có đến thăm bà vài lần.
Dân làng kể rằng cuộc sống của bà tuy không khó khăn nhưng cũng không hạnh phúc. Bao năm chỉ thấy cựu hoàng về thăm bà mấy lần. Thường bà chỉ sống âm thầm trong ngôi nhà vắng vẻ, thỉnh thoảng lắm mới về Paris thăm các con. Có lẽ vui nhất đối với bà là những dịp nghỉ hè khi các con về chơi với mẹ.
Một lần, bà thấy đau cổ. Bác sĩ tới thăm bệnh, nói bà bị viêm họng. Không ngờ sau đó, càng lúc bà càng khó thở hơn và trái tim đã ngừng đập ở tuổi 49. Ngoài hai người giúp việc trong nhà, không có một người ruột thịt nào có mặt bên bà trong giờ phút lâm chung. Khi đó, các con bà đang đi học hoặc đi làm ở Paris.
Đám tang của bà được tổ chức một cách sơ sài, lặng lẽ, không tiếng khóc than, không lời điếu văn. Ngày tổ chức tang lễ, ngoài 5 người con bên cạnh quan tài mẹ, không còn một người bà con nào khác.
Theo Hồ Bích Ngọc (Dân Trí)
Tải mã QRCode
Tối 25/4, tại Đại Nội Huế, chương trình nghệ thuật “Hoàng cung huyền ảo” chính thức khai mạc, mở cửa phục vụ cộng đồng với nhiều không gian trải nghiệm phong phú, tái hiện vẻ đẹp lung linh, huyền ảo của di sản cung đình Huế về đêm.
Sáng 24/4, tại Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân đã chủ trì chương trình hữu nghị chào mừng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam. Chương trình đã để lại dấu ấn sâu sắc, góp phần tôn vinh chiều sâu văn hóa Việt Nam và tăng cường giao lưu, hiểu biết giữa hai quốc gia.
Tối 23/4, tại khu vực sân khấu cầu Gỗ Lim, Thành Đoàn Huế đã tổ chức chương trình Âm nhạc Cộng đồng với chủ đề “Giai điệu tháng 4”, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia.
Chiều ngày 22/4, tại không gian văn hóa Lầu Tàng Thơ, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề “Cửu Đỉnh triều Nguyễn: Di sản tư liệu qua hình ảnh và tài liệu lưu trữ - Hướng tiếp cận giáo dục di sản bằng trải nghiệm số.
Sáng ngày 22/4, Lễ khai mạc Cuộc thi tìm hiểu về Tủ sách Huế với chủ đề “Thanh âm của sách – Dư âm của Di sản” đã được diễn ra tại Viện Chuyển đổi số và Học liệu - Đại học Huế (20 Lê Lợi, TP Huế) do Sở Văn hóa và Thể thao Huế phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Huế và Viện Chuyển đổi số và Học liệu phối hợp tổ chức.
UBND thành phố vừa ban hành Kế hoạch tổ chức Hội thi tìm hiểu công tác cải cách hành chính của thành phố Huế năm 2026 nhằm tạo ra phong trào thi đua sôi nổi trong cán bộ, công chức trong việc phát huy sáng kiến, đề xuất những cách làm hay, những giải pháp mới góp phần cải cách quy trình, thủ tục hành chính, giúp cán bộ, công chức nâng cao nghiệp vụ chuyên môn và học hỏi kinh nghiệm giữa các cá nhân, đơn vị.
Chiều 21/4, Ban Tổ chức Festival Huế và Công ty TNHH Bia Carlsberg Việt Nam, nhãn hàng bia Huda đã tiến hành lễ ký kết hợp đồng tài trợ cho Festival Huế 2026 với danh vị “Nhà tài trợ Bạch kim”, mức tài trợ cao nhất của Festival, với tổng giá trị 9 tỷ đồng.
Sáng 21/4, tại Thư viện Tổng hợp thành phố Huế (29A Lê Quý Đôn, phường Thuận Hóa), Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế chủ trì, phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thành phố Huế, Viện Nghiên cứu Phát triển cùng các đơn vị xuất bản, phát hành tổ chức Lễ khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026.
Sáng 19.4, hơn 8.000 người đã trải nghiệm giải chạy VnExpress Marathon Huế 2026, mang đến một hành trình thể thao giàu cảm xúc giữa lòng cố đô di sản.
Chiều ngày 18/4, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Huế tổ chức bế mạc Trại sáng tác Văn học nghệ thuật với chủ đề “Huế quyến rũ” năm 2026.
Sáng ngày 18/4 (nhằm ngày 2/3 âm lịch), Sở Văn hóa và Thể thao TP. Huế phối hợp với các đơn vị tổ Lễ hội Điện Huệ Nam 2026. Đây là sự kiện mở màn ấn tượng cho chuỗi hoạt động Festival mùa Hạ, khẳng định sức sống mãnh liệt của một Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.n hóa phi vật thể quốc gia.
Sáng 18/4, tại Cơ Mật Viện - Tam Tòa, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức giới thiệu cuốn sách “Nguyễn Đắc Xuân - Người cầm bút với Huế mình”, đánh dấu cột mốc đặc biệt trong hành trình hơn 60 năm cầm bút và nghiên cứu của nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Đắc Xuân. Buổi lễ diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút sự tham dự của đông đảo nhà nghiên cứu, văn nghệ sĩ và độc giả yêu mến văn hóa Cố đô.
Sáng 18/4, tại Cơ Mật Viện – Tam Tòa - TP. Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế đã tổ chức khai mạc triển lãm “Chuyện kể từ những trang cổ thư”. Tham dự có đồng chí Nguyễn Khoa Điềm - Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị - Nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương, đồng chí Phan Ngọc Thọ - Nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, nguyên Chủ tịch UBND TP Huế cùng đông đảo công chúng thưởng lãm.
Chiều 17/4, UBND thành phố Huế tổ chức lễ tôn vinh và trao danh hiệu “Công dân danh dự thành phố Huế” cho ông Kang Bong Jun, quốc tịch Hàn Quốc, Tổng Giám đốc Công ty TNHH SMC Huế.
Sáng 17/4, tại Nghênh Lương Đình - thành phố Huế, báo VnExpress phối hợp với UBND thành phố Huế tổ chức lễ khai mạc giải chạy VnExpress Marathon Huế 2026.
Nhân kỷ niệm 77 năm ngày diễn ra Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) lần thứ nhất (17/4/1949 – 17/4/2026), sáng 16/4, UVTW Đảng, Bí thư Thành ủy Nguyễn Đình Trung đã đến dâng hương, tưởng niệm tại bia chiến tích Dương Hòa. Cùng đi có đồng chí UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hoàng Hải Minh.
Sáng 15/4, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Huế đã tổ chức khai mạc Trại sáng tác với chủ đề “Huế quyến rũ”. Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ chương trình phối hợp giữa Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật các vùng kinh đô xưa và nay.
UBND thành phố Huế vừa ban hành Kế hoạch số 200/KH-UBND về tổ chức Hội chợ thương mại Festival Huế năm 2026.
Chiều 9/4, UBND thành phố Huế tổ chức buổi họp báo thường kỳ quý I/2026 nhằm thông tin về tình hình kinh tế - xã hội và một số nhiệm vụ trọng tâm tháng Quý II/2026.