Chiêm ngưỡng nhan sắc Hoàng hậu cuối cùng của triều Nguyễn

15:08 15/01/2014

Đương thời, vua Bảo Đại từng nhận xét về vẻ đẹp của Nam Phương Hoàng hậu rằng: “Nàng có vẻ đẹp dịu dàng của người con gái miền Nam, thùy mị và quyến rũ, pha một chút Tây phương làm tôi say mê”.

Hai con tem cổ có in hình Nam Phương Hoàng hậu.

Nam Phương Hoàng hậu, tên thật là Nguyễn Hữu Thị Lan (1914-1963). Bà là vợ vua Bảo Đại, cũng là vị hoàng hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Sinh ra tại huyện Kiến Hòa, tỉnh Định Tường, nay là thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang, bà vốn xuất thân trong một gia đình Công giáo giàu có bậc nhất miền Nam thời bấy giờ.

Cha mẹ bà sinh được hai con gái, bà là thứ hai. Cuộc sống của hai chị em vô cùng sung sướng. Họ đã sống tuổi thanh xuân êm đềm, đẹp đẽ. Đó có lẽ cũng là giai đoạn hạnh phúc nhất đời của người thiếu nữ sau này sẽ trở thành Hoàng hậu.
Năm 1926, khi được 12 tuổi, bà được gia đình cho sang Pháp học tại trường nữ sinh danh tiếng Couvent des Oiseaux ở Paris do các nữ tu điều hành. Tháng 9/1932, sau khi học xong, bà Nguyễn Hữu Thị Lan về nước trên cùng một chuyến tàu với vua Bảo Đại nhưng hai người không gặp nhau.

Tới khi đã về Việt Nam được gần một năm, nhân dịp vua Bảo Đại lên Đà Lạt nghỉ mát, trong một buổi dạ tiệc có sự sắp xếp trước, bà đã gặp vua Bảo Đại lần đầu tiên.

Hoàng hậu Nam Phương sau này từng nhắc lại một cách chi tiết về buổi gặp gỡ đầu tiên đó:

“Hôm đó, giấy mời gửi tới cậu Lê Phát An tôi, mời cậu và tôi đến dự dạ tiệc ở Hotel Palace. Tôi không muốn đi nhưng cậu An tôi năn nỉ và hứa là chỉ đến tham dự một chút, vái chào nhà vua xong là về nên tôi phải đi một cách miễn cưỡng.
Tôi cũng chỉ trang điểm sơ sài, mặc cái áo dài bằng lụa đen mua bên Pháp. Chúng tôi đến trễ nên buổi tiệc đã bắt đầu từ lâu. Cậu tôi kéo ghế định ngồi ngoài hiên thì ông đốc lý trông thấy, ông ta chạy đến chào chúng tôi rồi nắm tay cậu tôi kéo chúng tôi vô nhà.

Vừa đi ông vừa nói: Ông và cô phải đến bái yết Hoàng thượng mới được. Khi cánh cửa phòng khách vừa mở, tôi thấy vua Bảo Đại ngồi trên chiếc ghế bành chính giữa nhà. Ông đốc lý bước tới bên cạnh vua rồi nghiêng mình kính cẩn nói bằng tiếng Pháp: Tâu Hoàng thượng, đây là ông Lê Phát An và người cháu gái, cô Marie Thérèse.

Nhờ các nữ tu ở trường Couvent des Oiseaux chỉ dạy nên tôi biết phải làm gì để tỏ lòng tôn kính đối với nhà vua, tôi đã không ngần ngại đến trước mặt hoàng thượng và hành lễ. Vua gật đầu chào tôi đúng lúc tiếng nhạc vừa trỗi dậy theo nhịp Tango, ngài ngỏ lời mời và dìu tôi ra sàn nhảy rồi chúng tôi bắt đầu nói chuyện.

Về sau, khi đã trở thành vợ chồng, ngài mới cho tôi biết hôm đó ngài rất chú ý cách phục sức đơn sơ của tôi. Tôi nghĩ rằng tôi được nhà vua lưu ý một phần do trong suốt buổi dạ tiệc chỉ có tôi là người phụ nữ Việt Nam duy nhất nói tiếng Pháp và hành lễ đúng cung cách với ngài”.

Về cuộc tình duyên này, vua Bảo Đại về sau có viết trong cuốn “Con rồng Việt Nam” như sau:

“Sau lần hội ngộ đầu tiên ấy, thỉnh thoảng chúng tôi lại gặp nhau để trao đổi tâm tình. Marie Thérèse (tên thánh của bà Nguyễn Hữu Thị Lan) thường nhắc đến những kỷ niệm ở trường Couvent des Oiseaux một cách thích thú.

Cũng như tôi, Marie Thérèse rất thích thể thao và âm nhạc. Nàng có vẻ đẹp dịu dàng của người con gái miền Nam, thùy mị và quyến rũ, pha một chút Tây phương làm tôi say mê. Do vậy mà tôi đã chọn từ ghép Nam Phương để đặt danh hiệu cho nàng”. Nam Phương theo lý giải của vua Bảo Đại có nghĩa là “người con gái miền Nam”.

Khi vua Bảo Đại hỏi cưới, gia đình bà ra điều kiện bà phải được tấn phong Chính cung Hoàng hậu ngay trong ngày cưới, được giữ nguyên đạo Công giáo và các con khi sinh ra phải được rửa tội theo giáo luật Công giáo. Riêng vua Bảo Đại thì vẫn giữ đạo cũ là Phật giáo.

Do bà Nguyễn Hữu Thị Lan theo Công giáo nên cuộc hôn nhân của bà và vua Bảo Đại đã gặp phải nhiều lời phản đối. Trước Hoàng tộc, vua Bảo Đại đã phải “nói cứng” rằng: “Trẫm cưới vợ cho trẫm đâu phải cưới cho… triều đình”.

Hôn lễ được tổ chức ngày 20/3/1934 ở Huế. Khi đó, vua Bảo Đại 21 tuổi, còn bà Nguyễn Hữu Thị Lan 20 tuổi. Ngay ngày hôm sau, lễ tấn phong Hoàng hậu được diễn ra. Nhà vua phong cho bà tước vị Nam Phương Hoàng hậu.

Sự kiện Nguyễn Hữu Thị Lan được tấn phong Hoàng hậu ngay sau khi cưới là một biệt lệ. Vì 12 đời vua Nguyễn trước, vợ vua chỉ được phong tước vương phi, đến khi chết mới được truy phong Hoàng hậu.

Hoàng hậu Nam Phương cùng vua Bảo Đại có tất cả 5 người con. Khi đó công việc hàng ngày của hoàng hậu Nam Phương là dạy dỗ các hoàng tử, công chúa. Thỉnh thoảng bà cùng các quan ở Bộ Lễ bàn thảo việc tổ chức lễ tiệc trong cung đình, lo việc cúng giỗ các tiên đế và đi vấn an các bề trên. Hoàng hậu Nam Phương còn tham gia các hoạt động xã hội và từ thiện.

Năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công, vua Bảo Đại thoái vị. Nam Phương Hoàng hậu rời Việt Nam sang Pháp năm 1947. Những năm cuối đời, bà sống lặng lẽ cùng các con tại Perche, một làng cổ ở Chabrignac, tỉnh Corrèze, vùng Limousin nước Pháp. Bảo Đại có đến thăm bà vài lần.

Dân làng kể rằng cuộc sống của bà tuy không khó khăn nhưng cũng không hạnh phúc. Bao năm chỉ thấy cựu hoàng về thăm bà mấy lần. Thường bà chỉ sống âm thầm trong ngôi nhà vắng vẻ, thỉnh thoảng lắm mới về Paris thăm các con. Có lẽ vui nhất đối với bà là những dịp nghỉ hè khi các con về chơi với mẹ.

Một lần, bà thấy đau cổ. Bác sĩ tới thăm bệnh, nói bà bị viêm họng. Không ngờ sau đó, càng lúc bà càng khó thở hơn và trái tim đã ngừng đập ở tuổi 49. Ngoài hai người giúp việc trong nhà, không có một người ruột thịt nào có mặt bên bà trong giờ phút lâm chung. Khi đó, các con bà đang đi học hoặc đi làm ở Paris.

Đám tang của bà được tổ chức một cách sơ sài, lặng lẽ, không tiếng khóc than, không lời điếu văn. Ngày tổ chức tang lễ, ngoài 5 người con bên cạnh quan tài mẹ, không còn một người bà con nào khác.

 

Theo Hồ Bích Ngọc (Dân Trí)

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Sáng ngày 25/02 (mồng 09 tháng Giêng năm Bính Ngọ), Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã tổ chức Lễ hội Đền Huyền Trân Xuân Bính Ngọ năm 2026 với chủ đề “Ngưỡng vọng Tiền nhân - Dấu thiêng mở cõi”  tại Trung tâm Văn hóa Huyền Trân.

  • Sáng 5/12, Ban Thường vụ Thành ủy tổ chức Hội nghị Thành ủy lần thứ 4 để bàn về điều chỉnh Quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và quán triệt một số văn bản mới của Trung ương.

  • Ban Thường vụ Thành ủy vừa có cuộc họp đánh giá tình hình tổ chức Tết và cho ý kiến về việc điều chỉnh quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

  • Theo Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG của Hội đồng Bầu cử quốc gia, danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước đã được công bố. Thành phố Huế được chia thành 4 đơn vị bầu cử; số ĐBQH được bầu là 9, số người ứng cử là 17 người. Trong đó, đơn vị bầu cử số 1, 3 và 4 mỗi đơn vị bầu 2 đại biểu (4 ứng cử viên); đơn vị bầu cử số 2 bầu 3 đại biểu (5 ứng cử viên). Theo dõi danh sách cụ thể phía bên dưới:

  • Ngày 23/2, Ủy ban bầu cử thành phố Huế đã ban hành Nghị quyết số 72/NQ-UBBC công bố danh sách chính thức 90 người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Huế khóa IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại 14 đơn vị bầu cử trên địa bàn.

  • Sáng 24/2, nhân kỷ niệm 67 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động Tết trồng cây, UBND thành phố Huế long trọng tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ năm 2026 tại Công viên Hồ Thủy Tiên.

  • Sáng 23/2 (mồng 7 tháng Giêng), tại Triệu Miếu và Thế Miếu - Đại Nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức Lễ Hạ Tiêu (hạ nêu) và khai ấn tân niên trong không khí trang trọng, khép lại kỳ nghỉ Tết và mở đầu năm làm việc mới theo nghi thức cung đình xưa.

  • Thông tin từ Sở Du lịch TP Huế cho biết, trong 6 ngày, từ ngày 14 đến ngày 19/2/2026 (từ ngày 27 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến ngày mùng 3 tết Nguyên đán năm Bính Ngọ), tổng lượng khách đến thành phố Huế ước đạt hơn 348.350 lượt.

  • Nhằm phục vụ nhu cầu mua sắm hoa, cây cảnh của người dân, thành phố Huế đã tổ chức Chợ Hoa tết Bính Ngọ tại Công viên Phú Xuân và một số điểm tại trung tâm thành phố nhiều chợ hoa xuân lớn ở TP Huế như trên đường Lê Quý Đôn (phường Thuận Hoá), Phạm Văn Đồng (phường Vỹ Dạ) .
     

  • Tại Hội Xuân Huế 2026, linh vật Ngựa được đặt tại ba điểm Bia Quốc học, công viên Thương Bạc và đài phun nước dọc dòng sông Hương thu hút nhiều người dân và du khách tham quan.

  •  Tối 11/2 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ), trong không gian sân vườn lung linh của Phủ Nội Vụ - Đại Nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình “Tết Hoàng cung”.

  • Sáng 11/2 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại sân Đại triều điện Thái Hòa (Đại Nội Huế), Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình tái hiện Lễ Thiết triều Nguyên đán của triều Nguyễn.

  • Sáng 11/2, đồng chí Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cùng đoàn công tác của Trung ương đã đến thăm và trao tặng quà cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Đi cùng đoàn có đồng chí Nguyễn Đình Trung - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Huế; đồng chí Nguyễn Chí Tài – Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Huế cùng các đồng chí lãnh đạo các sở, ban, ngành của thành phố.

  • Chiều 10/2 tại Công viên Lý Tự Trọng dọc theo bờ sông Hương trên đường Lê Lợi đã diễn ra khai mạc Hội Xuân Huế Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Bản sắc và Hội nhập”. Tham dự có UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Huế Nguyễn Thanh Bình.

  • Sáng ngày 10/2 (nhằm ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại Đại Nội Huế đã diễn ra Lễ Thướng Tiêu (lễ dựng nêu) mừng năm mới cầu chúc một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, dân chúng làm ăn thuận lợi.

  • Sáng 9/2, tại Trường THPT Chuyên Quốc Học – Huế, UBND thành phố tổ chức lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh đạt thành tích cao tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025–2026.

  • Trong không khí chào đón Tết Nguyên Đán cổ truyền, Hội Mỹ thuật thành phố Huế phối hợp với Tạp chí Sông Hương tổ chức khai mạc Triển lãm “Mừng xuân Bính Ngọ 2026” vào chiều ngày 09/02 với ý nghĩa là hoạt động chuyên môn, được duy trì hàng năm nhằm thể hiện nét văn hóa, cùng những cảm xúc tao nhã của nghệ sĩ tạo hình Huế trước sự thay đổi của đất trời khi vào xuân, và còn là dịp để các nghệ sĩ có thể giao lưu, gặp gỡ, tổng kết một năm lao động sáng tạo. 

  • Chào đón xuân Bính Ngọ năm 2026, các phường xã trên địa bàn thành phố Huế tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc, nhiều không gian trải nghiệm mang đến không gian vui xuân rộn ràng cho người dân, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

  • Trần Anh Huy và Hoàng Đăng Khanh là hai người con của Huế, có cùng một câu chuyện. Trong cuộc chơi mùa xuân này, hai họa sĩ thế hệ 8x đã mang đến những kết nối cho phố và hoa bằng hội họa, bằng những rung cảm từ tâm hồn nghệ sĩ với triển lãm “song kiếm hợp bích” thắp màu cho ký ức đã khai mạc chiều ngày 7/2/2026 tại Không gian Sách và Văn hóa Huế.

  • Chiều ngày 6/2, tại 23 -25 Lê Lợi – TP Huế, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Thuận Hóa phối hợp cùng Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Đặng Huy Trứ long trọng tổ chức Lễ khai mạc Triển lãm ảnh nghệ thuật “Trên những nẻo đường quê hương” năm 2026.