Bảo tồn, phát huy giá trị văn học dân gian các dân tộc thiểu số thành phố Huế

20:05 26/08/2026

Chiều ngày 26/8, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thực trạng, giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị văn học dân gian các dân tộc thiểu số thành phố Huế”.

Chủ trì Hội thảo

Hội thảo là dịp đánh giá thực trạng, nhận diện những giá trị tiêu biểu của văn học dân gian các dân tộc thiểu số trên địa bàn; đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội đang có nhiều thay đổi. Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực cả về khoa học, văn hóa và thực tiễn, nhất là khi thành phố Huế đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bảo tồn bản sắc và phát huy nguồn lực văn hóa.

Tại thành phố Huế, văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn luôn gắn liền với văn hóa, con người của vùng đất Cố đô Huế. Cùng với hệ thống di tích lịch sử và cách mạng, văn hóa cộng đồng dân tộc thiểu số là nơi lưu giữ những giá trị tinh thần, phong tục, lễ hội, ngôn ngữ, âm nhạc, trang phục và tri thức dân gian độc đáo, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Cố đô. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này chính là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời xây dựng Huế trở thành thành phố văn hóa đặc trưng, xanh, thông minh và giàu bản sắc trong thời kỳ hội nhập.

Đặc biệt, khu vực miền núi phía Tây thành phố là không gian sinh tồn lâu đời của các cộng đồng Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu, Pa Hy và một số dân tộc khác. Trong quá trình hình thành và phát triển, các cộng đồng đã sáng tạo, gìn giữ và trao truyền một kho tàng văn học dân gian phong phú với truyện cổ, truyện kể, sử thi, truyện thơ, dân ca, tục ngữ, câu đố, lời nói vần, các bài hát nghi lễ và nhiều hình thức diễn xướng dân gian khác. Việc bảo tồn văn học dân gian chính là bảo tồn bản sắc, ký ức và sức sống văn hóa của cộng đồng, góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa thành phố Huế.

Tuy nhiên quá trình giao lưu, hội nhập, biến đổi đời sống kinh tế - xã hội và sự thay đổi không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống đang tác động mạnh đến quá trình trao truyền di sản. Nhiều nghệ nhân, người am hiểu văn hóa dân gian đã cao tuổi; lực lượng kế cận còn mỏng. Một số hình thức diễn xướng, sinh hoạt cộng đồng và phương thức truyền dạy có nguy cơ bị gián đoạn. Nhiều tác phẩm, câu chuyện, lời hát hiện vẫn chủ yếu được lưu giữ trong trí nhớ của nghệ nhân hoặc nằm rải rác trong các nguồn tư liệu. Đáng lưu ý, công tác bảo tồn ở một số nơi vẫn thiên về sưu tầm, lưu giữ, trong khi chưa chú trọng đúng mức đến trao truyền, thực hành và phát huy.

TS. Hồ Thắng - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy trình bày tham luận tại Hội thảo


Trong thời gian qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế đã thực hiện nhiều chính sách về phát triển văn hóa Huế, con người Huế, trong đó có ưu tiên các chính sách về văn hóa dân tộc thiểu số trên địa bàn. Chương trình hành động số 33-CTr/TU, ngày 7/5/2026 của Thành ủy Huế về triển khai thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định: Xây dựng hệ sinh thái văn hóa gắn sáng tạo; nhận diện, bảo tồn và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, trong đó nhấn mạnh nội dung về khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa số và bảo  tồn phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số. Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực trẻ, đặc biệt là nghệ sĩ người dân tộc thiểu số và nghệ sĩ đang sinh sống, công tác tại vùng khó khăn. Có cơ chế khích lệ, đãi ngộ đặc thù đối với các hạt nhân văn nghệ không chuyên và nghệ sĩ đang trực tiếp giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương tại các vùng khó khăn trên địa bàn thành phố Huế. Thành phố đã xác định rõ mục tiêu bảo tồn và phát huy văn hóa nói chung cũng như văn hóa các dân tộc thiểu số nói riêng gắn liền với sự phát triển bền vững. Trọng tâm là kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch cộng đồng - du lịch trải nghiệm, để di sản trở thành nguồn lực kinh tế - xã hội. Đồng thời, đưa văn hóa dân tộc thiểu số trở thành điểm nhấn trong bản sắc Huế, góp phần làm giàu thêm hình ảnh Cố đô trong lòng bạn bè quốc tế, nhằm tạo sức sống mới cho văn hóa dân tộc trong nhịp sống hội nhập.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Sửu - Thành ủy viên - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành
phố Huế phát biểu tham luận tại hội thảo


Hội thảo đã tập trung thảo luận một số vấn đề lớn như nhận diện, nghiên cứu và đánh giá giá trị văn học dân gian. Các tác giả tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của văn học dân gian Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu; đồng thời nhìn lại quá trình sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn và xuất bản trong nhiều thập niên qua. Các nghiên cứu cũng cho thấy văn học dân gian chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, ngôn ngữ, giáo dục, đạo đức, tri thức bản địa và ký ức cộng đồng. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để tiếp tục kiểm kê, phân loại, lập hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu và xác định những giá trị cần ưu tiên bảo tồn.

Hội thảo cũng đã chỉ ra việc thực hiện chủ trương, chính sách và quản lý nhà nước. Các tham luận về vận dụng Nghị quyết số 80-NQ/TW, công tác quản lý nhà nước và vai trò của các cơ quan, thiết chế văn hóa đã đặt vấn đề bảo tồn văn học dân gian trong tổng thể chiến lược phát triển văn hóa, con người và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Hội thảo cũng đã phản ánh thực trạng từ cơ sở về những kết quả, khó khăn và vấn đề đặt ra trong thực tiễn. Đó là tình trạng tư liệu còn phân tán, công tác sưu tầm chưa đồng đều, đội ngũ kế cận còn thiếu, hoạt động truyền dạy chưa thường xuyên, không gian thực hành văn hóa có nhiều thay đổi và nguồn lực đầu tư hạn chế. Từ đó, các địa phương đề xuất những giải pháp thiết thực như tăng cường kiểm kê, sưu tầm, số hóa tư liệu, hỗ trợ nghệ nhân, phục hồi không gian diễn xướng, đưa văn hóa dân gian vào giáo dục, phát huy vai trò thiết chế văn hóa cơ sở và nâng cao nhận thức cộng đồng.

 

Vấn đề về chuyển đổi số và phát huy văn học dân gian gắn với phát triển văn hóa, du lịch cộng đồng được chú trọng tại hội thảo. Chuyển đổi số mở ra nhiều khả năng trong ghi âm, ghi hình, số hóa, lưu trữ, xây dựng cơ sở dữ liệu và quảng bá văn học dân gian. Đồng thời, các giá trị văn học dân gian có thể trở thành chất liệu để xây dựng sản phẩm văn hóa, du lịch cộng đồng, hoạt động giáo dục và truyền thông về bản sắc địa phương.


Những ý kiến thiết thực, những giải pháp đề ra tại hội thảo góp phần để văn học dân gian thành phố Huế không chỉ được lưu giữ trong sách vở, hố sơ hay ký ức mà tiếp tục được trao truyền, thực hành, sáng tạo và lan tỏa trong đời sống đương đại.

 

 

 

Phương Anh

 

 

 

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Sáng 5/12, Ban Thường vụ Thành ủy tổ chức Hội nghị Thành ủy lần thứ 4 để bàn về điều chỉnh Quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và quán triệt một số văn bản mới của Trung ương.

  • Ban Thường vụ Thành ủy vừa có cuộc họp đánh giá tình hình tổ chức Tết và cho ý kiến về việc điều chỉnh quy hoạch thành phố Huế thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

  • Theo Nghị quyết số 151/NQ-HĐBCQG của Hội đồng Bầu cử quốc gia, danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XVI theo từng đơn vị bầu cử trong cả nước đã được công bố. Thành phố Huế được chia thành 4 đơn vị bầu cử; số ĐBQH được bầu là 9, số người ứng cử là 17 người. Trong đó, đơn vị bầu cử số 1, 3 và 4 mỗi đơn vị bầu 2 đại biểu (4 ứng cử viên); đơn vị bầu cử số 2 bầu 3 đại biểu (5 ứng cử viên). Theo dõi danh sách cụ thể phía bên dưới:

  • Ngày 23/2, Ủy ban bầu cử thành phố Huế đã ban hành Nghị quyết số 72/NQ-UBBC công bố danh sách chính thức 90 người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Huế khóa IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tại 14 đơn vị bầu cử trên địa bàn.

  • Sáng 24/2, nhân kỷ niệm 67 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động Tết trồng cây, UBND thành phố Huế long trọng tổ chức Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ năm 2026 tại Công viên Hồ Thủy Tiên.

  • Sáng 23/2 (mồng 7 tháng Giêng), tại Triệu Miếu và Thế Miếu - Đại Nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức Lễ Hạ Tiêu (hạ nêu) và khai ấn tân niên trong không khí trang trọng, khép lại kỳ nghỉ Tết và mở đầu năm làm việc mới theo nghi thức cung đình xưa.

  • Thông tin từ Sở Du lịch TP Huế cho biết, trong 6 ngày, từ ngày 14 đến ngày 19/2/2026 (từ ngày 27 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến ngày mùng 3 tết Nguyên đán năm Bính Ngọ), tổng lượng khách đến thành phố Huế ước đạt hơn 348.350 lượt.

  • Nhằm phục vụ nhu cầu mua sắm hoa, cây cảnh của người dân, thành phố Huế đã tổ chức Chợ Hoa tết Bính Ngọ tại Công viên Phú Xuân và một số điểm tại trung tâm thành phố nhiều chợ hoa xuân lớn ở TP Huế như trên đường Lê Quý Đôn (phường Thuận Hoá), Phạm Văn Đồng (phường Vỹ Dạ) .
     

  • Tại Hội Xuân Huế 2026, linh vật Ngựa được đặt tại ba điểm Bia Quốc học, công viên Thương Bạc và đài phun nước dọc dòng sông Hương thu hút nhiều người dân và du khách tham quan.

  •  Tối 11/2 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ), trong không gian sân vườn lung linh của Phủ Nội Vụ - Đại Nội Huế, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình “Tết Hoàng cung”.

  • Sáng 11/2 (nhằm ngày 24 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại sân Đại triều điện Thái Hòa (Đại Nội Huế), Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức chương trình tái hiện Lễ Thiết triều Nguyên đán của triều Nguyễn.

  • Sáng 11/2, đồng chí Lê Hoài Trung - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cùng đoàn công tác của Trung ương đã đến thăm và trao tặng quà cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn phường Thủy Xuân, thành phố Huế. Đi cùng đoàn có đồng chí Nguyễn Đình Trung - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Huế; đồng chí Nguyễn Chí Tài – Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Huế cùng các đồng chí lãnh đạo các sở, ban, ngành của thành phố.

  • Chiều 10/2 tại Công viên Lý Tự Trọng dọc theo bờ sông Hương trên đường Lê Lợi đã diễn ra khai mạc Hội Xuân Huế Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Bản sắc và Hội nhập”. Tham dự có UVTV Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Huế Nguyễn Thanh Bình.

  • Sáng ngày 10/2 (nhằm ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại Đại Nội Huế đã diễn ra Lễ Thướng Tiêu (lễ dựng nêu) mừng năm mới cầu chúc một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, dân chúng làm ăn thuận lợi.

  • Sáng 9/2, tại Trường THPT Chuyên Quốc Học – Huế, UBND thành phố tổ chức lễ tuyên dương, khen thưởng học sinh đạt thành tích cao tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025–2026.

  • Trong không khí chào đón Tết Nguyên Đán cổ truyền, Hội Mỹ thuật thành phố Huế phối hợp với Tạp chí Sông Hương tổ chức khai mạc Triển lãm “Mừng xuân Bính Ngọ 2026” vào chiều ngày 09/02 với ý nghĩa là hoạt động chuyên môn, được duy trì hàng năm nhằm thể hiện nét văn hóa, cùng những cảm xúc tao nhã của nghệ sĩ tạo hình Huế trước sự thay đổi của đất trời khi vào xuân, và còn là dịp để các nghệ sĩ có thể giao lưu, gặp gỡ, tổng kết một năm lao động sáng tạo. 

  • Chào đón xuân Bính Ngọ năm 2026, các phường xã trên địa bàn thành phố Huế tổ chức nhiều hoạt động đặc sắc, nhiều không gian trải nghiệm mang đến không gian vui xuân rộn ràng cho người dân, góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

  • Trần Anh Huy và Hoàng Đăng Khanh là hai người con của Huế, có cùng một câu chuyện. Trong cuộc chơi mùa xuân này, hai họa sĩ thế hệ 8x đã mang đến những kết nối cho phố và hoa bằng hội họa, bằng những rung cảm từ tâm hồn nghệ sĩ với triển lãm “song kiếm hợp bích” thắp màu cho ký ức đã khai mạc chiều ngày 7/2/2026 tại Không gian Sách và Văn hóa Huế.

  • Chiều ngày 6/2, tại 23 -25 Lê Lợi – TP Huế, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công phường Thuận Hóa phối hợp cùng Câu lạc bộ Nhiếp ảnh Đặng Huy Trứ long trọng tổ chức Lễ khai mạc Triển lãm ảnh nghệ thuật “Trên những nẻo đường quê hương” năm 2026.

  • UBND TP. Huế vừa ban hành văn bản thống nhất chủ trương tổ chức bắn pháo hoa nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 tại ba địa điểm trên địa bàn thành phố nhằm tạo không khí vui tươi, phấn khởi mừng Đảng, mừng Xuân và phục vụ nhân dân, du khách trong dịp năm mới.