Chiều ngày 26/8, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thực trạng, giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị văn học dân gian các dân tộc thiểu số thành phố Huế”.
Chủ trì Hội thảo
Hội thảo là dịp đánh giá thực trạng, nhận diện những giá trị tiêu biểu của văn học dân gian các dân tộc thiểu số trên địa bàn; đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội đang có nhiều thay đổi. Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực cả về khoa học, văn hóa và thực tiễn, nhất là khi thành phố Huế đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bảo tồn bản sắc và phát huy nguồn lực văn hóa.
Tại thành phố Huế, văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn luôn gắn liền với văn hóa, con người của vùng đất Cố đô Huế. Cùng với hệ thống di tích lịch sử và cách mạng, văn hóa cộng đồng dân tộc thiểu số là nơi lưu giữ những giá trị tinh thần, phong tục, lễ hội, ngôn ngữ, âm nhạc, trang phục và tri thức dân gian độc đáo, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Cố đô. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này chính là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời xây dựng Huế trở thành thành phố văn hóa đặc trưng, xanh, thông minh và giàu bản sắc trong thời kỳ hội nhập.
Đặc biệt, khu vực miền núi phía Tây thành phố là không gian sinh tồn lâu đời của các cộng đồng Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu, Pa Hy và một số dân tộc khác. Trong quá trình hình thành và phát triển, các cộng đồng đã sáng tạo, gìn giữ và trao truyền một kho tàng văn học dân gian phong phú với truyện cổ, truyện kể, sử thi, truyện thơ, dân ca, tục ngữ, câu đố, lời nói vần, các bài hát nghi lễ và nhiều hình thức diễn xướng dân gian khác. Việc bảo tồn văn học dân gian chính là bảo tồn bản sắc, ký ức và sức sống văn hóa của cộng đồng, góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa thành phố Huế.
Tuy nhiên quá trình giao lưu, hội nhập, biến đổi đời sống kinh tế - xã hội và sự thay đổi không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống đang tác động mạnh đến quá trình trao truyền di sản. Nhiều nghệ nhân, người am hiểu văn hóa dân gian đã cao tuổi; lực lượng kế cận còn mỏng. Một số hình thức diễn xướng, sinh hoạt cộng đồng và phương thức truyền dạy có nguy cơ bị gián đoạn. Nhiều tác phẩm, câu chuyện, lời hát hiện vẫn chủ yếu được lưu giữ trong trí nhớ của nghệ nhân hoặc nằm rải rác trong các nguồn tư liệu. Đáng lưu ý, công tác bảo tồn ở một số nơi vẫn thiên về sưu tầm, lưu giữ, trong khi chưa chú trọng đúng mức đến trao truyền, thực hành và phát huy.
|
|
| TS. Hồ Thắng - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy trình bày tham luận tại Hội thảo |
Trong thời gian qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế đã thực hiện nhiều chính sách về phát triển văn hóa Huế, con người Huế, trong đó có ưu tiên các chính sách về văn hóa dân tộc thiểu số trên địa bàn. Chương trình hành động số 33-CTr/TU, ngày 7/5/2026 của Thành ủy Huế về triển khai thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định: Xây dựng hệ sinh thái văn hóa gắn sáng tạo; nhận diện, bảo tồn và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, trong đó nhấn mạnh nội dung về khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa số và bảo tồn phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số. Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực trẻ, đặc biệt là nghệ sĩ người dân tộc thiểu số và nghệ sĩ đang sinh sống, công tác tại vùng khó khăn. Có cơ chế khích lệ, đãi ngộ đặc thù đối với các hạt nhân văn nghệ không chuyên và nghệ sĩ đang trực tiếp giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương tại các vùng khó khăn trên địa bàn thành phố Huế. Thành phố đã xác định rõ mục tiêu bảo tồn và phát huy văn hóa nói chung cũng như văn hóa các dân tộc thiểu số nói riêng gắn liền với sự phát triển bền vững. Trọng tâm là kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch cộng đồng - du lịch trải nghiệm, để di sản trở thành nguồn lực kinh tế - xã hội. Đồng thời, đưa văn hóa dân tộc thiểu số trở thành điểm nhấn trong bản sắc Huế, góp phần làm giàu thêm hình ảnh Cố đô trong lòng bạn bè quốc tế, nhằm tạo sức sống mới cho văn hóa dân tộc trong nhịp sống hội nhập.
|
|
|
Tiến sĩ Nguyễn Thị Sửu - Thành ủy viên - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Huế phát biểu tham luận tại hội thảo |
Hội thảo đã tập trung thảo luận một số vấn đề lớn như nhận diện, nghiên cứu và đánh giá giá trị văn học dân gian. Các tác giả tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của văn học dân gian Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu; đồng thời nhìn lại quá trình sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn và xuất bản trong nhiều thập niên qua. Các nghiên cứu cũng cho thấy văn học dân gian chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, ngôn ngữ, giáo dục, đạo đức, tri thức bản địa và ký ức cộng đồng. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để tiếp tục kiểm kê, phân loại, lập hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu và xác định những giá trị cần ưu tiên bảo tồn.
Hội thảo cũng đã chỉ ra việc thực hiện chủ trương, chính sách và quản lý nhà nước. Các tham luận về vận dụng Nghị quyết số 80-NQ/TW, công tác quản lý nhà nước và vai trò của các cơ quan, thiết chế văn hóa đã đặt vấn đề bảo tồn văn học dân gian trong tổng thể chiến lược phát triển văn hóa, con người và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Hội thảo cũng đã phản ánh thực trạng từ cơ sở về những kết quả, khó khăn và vấn đề đặt ra trong thực tiễn. Đó là tình trạng tư liệu còn phân tán, công tác sưu tầm chưa đồng đều, đội ngũ kế cận còn thiếu, hoạt động truyền dạy chưa thường xuyên, không gian thực hành văn hóa có nhiều thay đổi và nguồn lực đầu tư hạn chế. Từ đó, các địa phương đề xuất những giải pháp thiết thực như tăng cường kiểm kê, sưu tầm, số hóa tư liệu, hỗ trợ nghệ nhân, phục hồi không gian diễn xướng, đưa văn hóa dân gian vào giáo dục, phát huy vai trò thiết chế văn hóa cơ sở và nâng cao nhận thức cộng đồng.
![]() |
Vấn đề về chuyển đổi số và phát huy văn học dân gian gắn với phát triển văn hóa, du lịch cộng đồng được chú trọng tại hội thảo. Chuyển đổi số mở ra nhiều khả năng trong ghi âm, ghi hình, số hóa, lưu trữ, xây dựng cơ sở dữ liệu và quảng bá văn học dân gian. Đồng thời, các giá trị văn học dân gian có thể trở thành chất liệu để xây dựng sản phẩm văn hóa, du lịch cộng đồng, hoạt động giáo dục và truyền thông về bản sắc địa phương.
Những ý kiến thiết thực, những giải pháp đề ra tại hội thảo góp phần để văn học dân gian thành phố Huế không chỉ được lưu giữ trong sách vở, hố sơ hay ký ức mà tiếp tục được trao truyền, thực hành, sáng tạo và lan tỏa trong đời sống đương đại.
Phương Anh
Tải mã QRCode
Chiều 2/2, Liên hiệp các Hội VHNT tỉnh Thừa Thiên - Huế phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh và Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tại Huế tổ chức khai mạc triển lãm mỹ thuật mừng Xuân Quý Tỵ 2013 tại 26 Lê Lợi (TP Huế).
Chiều 18/1, Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế tổ chức tổng kết hoạt động năm 2012 và bàn phương hướng hoạt động năm 2013.
Tối ngày 05/01/2013, Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật tỉnh Thừa Thiên Huế đã phối hợp với Trung tâm truyền hình Việt Nam tại Huế tổ chức Chương trình truyền hình trực tiếp “Tôn vinh Văn học nghệ thuật Thừa Thiên Huế năm 2012” trên sóng VTV Huế.
>>Văn học nghệ thuật Thừa Thiên Huế có nhiều khởi sắc
Chiều ngày 29/12, tại 26 Lê Lợi (Huế), Hội Nghệ sỹ Sân khấu Thừa Thiên Huế đã tổ chức bế mạc trại sáng tác Kịch bản sân khấu năm 2012.
Chiều 27/12, Liên hiệp Các hội VHNT Thừa Thiên Huế đã tổ chức “Hội nghị tổng kết tình hình hoạt động năm 2012 và triển khai phương hướng nhiệm vụ hoạt động năm 2013” tại trụ sở 26 Lê Lợi, thành phố Huế.
Chiều 23/12, Liên hiệp các Hội VHNT cùng nhóm bạn hữu và gia đình cố họa sĩ Bửu chỉ tổ chức bế mạc triển lãm tác phẩm của Bửu Chỉ và giới thiệu tập sách “Bửu Chỉ - Đường bay nghệ thuật và ký ức trần gian” tại trụ sở Liên hiệp các Hội VHNT, 26 Lê Lợi thành phố Huế.
Sáng ngày 21/12, tại số 9 phạm Hồng Thái- Huế, Tạp chí Sông Hương đã tổ chức gặp mặt cộng tác viên và trao tặng thưởng Sông Hương năm 2012.
Nhân kỉ niệm 10 năm ngày mất của Cố họa sĩ Bửu Chỉ (14/12/2002 - 14/12/2012), chiều 14/12, Liên hiệp các Hội VHNT, Chi hội Mỹ Thuật Việt Nam và Hội Mỹ Thuật TT Huế cùng gia đình tổ chức Khai mạc triển lãm tác phẩm của Bửu Chỉ tại 26 Lê Lợi, thành phố Huế.
SHO - Nhân 61 năm ngày Truyền thống Mỹ thuật Việt Nam, 55 năm ngày thành lập Hội Mỹ Thuật Việt Nam; chiều ngày 07/12, Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Thừa Thiên Huế, Chi hội Mỹ thuật Việt Nam tại Huế, Hội Mỹ thuật Thừa Thiên Huế phối hợp tổ chức Khai mạc phòng triển lãm mỹ thuật Mừng ngày Mỹ thuật Việt Nam 2012 và Trao giải thưởng tác phẩm mỹ thuật xuất sắc năm 2012, diễn ra tại Trung tâm Văn hóa Phương Nam, số 15 Lê Lợi, Huế.
Nhân dịp kỷ niệm 80 năm ngày sinh nhà văn Hồng Nhu và nhân dịp nhà văn vinh dự nhận giải thưởng nhà nước cho các tác phẩm Vịt trời lông tía bay về, Trà thiếu phụ...Hội nhà văn Thừa Thiên Huế đã tổ chức buổi tọa đàm, giao lưu gặp mặt giữa nhà văn Hồng Nhu và đông đảo bạn đọc vào chiều ngày 16/11/2012.
SHO - Nhân 10 năm ngày mất của cố họa sĩ - điêu khắc gia Lê Thành Nhơn (4.11.2002 - 4.11.2012), Liên hiệp các Hội VHNT Thừa Thiên - Huế, Sở VHTTDL, Trường Đh Nghệ thuật Huế, Trung tâm văn hóa Phật giáo Liễu Quán cùng gia đình, bạn bè thân hữu đã tổ chức các hoạt động triển lãm và tọa đàm về ông vào sáng ngày 4/11, tại Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán Huế .
SHO - Chiều 30/10, Tạp chí Sông Hương và các anh chị phong trào đô thị Huế tổ chức buổi giới thiệu tập sách “Hoàng Văn Trương - Đời & thơ và kỷ niệm bạn bè”, diễn ra tại tòa soạn Tạp chí, số 9 Phạm Hồng Thái, thành phố Huế.
SHO - Chiều ngày 26/10, Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế phối hợp với khách sạn Thanh Uyên tổ chức giới thiệu ra mắt tập truyện ngắn Điểm nhìn của tác giả Lãng Hiển Xuân.
SHO - Sáng ngày 10/10, tại Thư viện Tổng hợp tỉnh, Sở Thông tin và Truyền thông Thừa Thiên Huế đã phối hợp với các nhà xuất bản, công ty in và công ty phát hành sách tổ chức khai mạc triển lãm sách Thừa Thiên Huế - Việt Nam lần thứ nhất. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 60 năm thành lập ngành Xuất bản - In - Phát hành sách Việt nam (10/10/1952 - 10/10/2012).
SHO - Chiều ngày 07/10, Tạp chí Sông Hương phối hợp với Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán tổ chức giới thiệu tác phẩm “Đi tìm ngọn núi thiêng” của nhà văn Nguyễn Văn Dũng.
SHO - Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Hàn Mặc Tử (22/9/1912 - 22/9/2012), tối ngày 21/9, Hội Nhà văn Thừa Thiên Huế phối hợp với Công ty Văn hóa Phương Nam tổ chức đêm thơ Tìm lại Gái quê, diễn ra tại Nhà sách Phương Nam Phú Xuân, Huế.
SHO - Chiều ngày 15/9, Tạp chí Sông Hương đã tổ chức buổi giới thiệu tác phẩm Khúc ru nơi lưng núi của nhà thơ Phạm Thị Phương Thảo, buổi giới thiệu diễn ra tại Tòa soạn Tạp chí, số 9 Phạm Hồng Thái, Huế. Đây là hoạt động nằm trong Chương trình Phát triển không gian văn hóa của Tạp chí Sông Hương.
Tối 14/9/2012, Tuần lễ Liên hoan Phim Đức tại Huế đã được khai mạc tại Trung tâm Văn hóa Thông tin tỉnh 42 Hùng Vương - Huế. Gần 800 khán giả đã đội cơn mưa rất to trước đó để đến xem.
Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Năm đoàn kết hữu nghị Việt Nam-Lào 2012, vào tối 13/9, Ủy ban Nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch giữa tỉnh Thừa Thiên-Huế và các tỉnh Salavan và Sekong của Lào tại Trung tâm Văn hóa Thông tin.
SHO - Chiều ngày 11/9, Viện Goethe phối hợp với Tạp chí Sông Hương tổ chức buổi họp báo giới thiệu Liên hoan phim Đức tại Việt Nam lần thứ 3 và lần thứ 2 tại thành phố Huế, buổi họp báo diễn ra tại Tòa soạn Tạp chí - Số 09 Phạm Hồng Thái, Huế.