Bảo tồn, phát huy giá trị văn học dân gian các dân tộc thiểu số thành phố Huế

20:05 26/08/2026

Chiều ngày 26/8, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thực trạng, giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị văn học dân gian các dân tộc thiểu số thành phố Huế”.

Chủ trì Hội thảo

Hội thảo là dịp đánh giá thực trạng, nhận diện những giá trị tiêu biểu của văn học dân gian các dân tộc thiểu số trên địa bàn; đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản trong bối cảnh đời sống kinh tế - xã hội đang có nhiều thay đổi. Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực cả về khoa học, văn hóa và thực tiễn, nhất là khi thành phố Huế đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao về bảo tồn bản sắc và phát huy nguồn lực văn hóa.

Tại thành phố Huế, văn hóa các dân tộc thiểu số trên địa bàn luôn gắn liền với văn hóa, con người của vùng đất Cố đô Huế. Cùng với hệ thống di tích lịch sử và cách mạng, văn hóa cộng đồng dân tộc thiểu số là nơi lưu giữ những giá trị tinh thần, phong tục, lễ hội, ngôn ngữ, âm nhạc, trang phục và tri thức dân gian độc đáo, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của vùng đất Cố đô. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này chính là góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời xây dựng Huế trở thành thành phố văn hóa đặc trưng, xanh, thông minh và giàu bản sắc trong thời kỳ hội nhập.

Đặc biệt, khu vực miền núi phía Tây thành phố là không gian sinh tồn lâu đời của các cộng đồng Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu, Pa Hy và một số dân tộc khác. Trong quá trình hình thành và phát triển, các cộng đồng đã sáng tạo, gìn giữ và trao truyền một kho tàng văn học dân gian phong phú với truyện cổ, truyện kể, sử thi, truyện thơ, dân ca, tục ngữ, câu đố, lời nói vần, các bài hát nghi lễ và nhiều hình thức diễn xướng dân gian khác. Việc bảo tồn văn học dân gian chính là bảo tồn bản sắc, ký ức và sức sống văn hóa của cộng đồng, góp phần làm phong phú diện mạo văn hóa thành phố Huế.

Tuy nhiên quá trình giao lưu, hội nhập, biến đổi đời sống kinh tế - xã hội và sự thay đổi không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống đang tác động mạnh đến quá trình trao truyền di sản. Nhiều nghệ nhân, người am hiểu văn hóa dân gian đã cao tuổi; lực lượng kế cận còn mỏng. Một số hình thức diễn xướng, sinh hoạt cộng đồng và phương thức truyền dạy có nguy cơ bị gián đoạn. Nhiều tác phẩm, câu chuyện, lời hát hiện vẫn chủ yếu được lưu giữ trong trí nhớ của nghệ nhân hoặc nằm rải rác trong các nguồn tư liệu. Đáng lưu ý, công tác bảo tồn ở một số nơi vẫn thiên về sưu tầm, lưu giữ, trong khi chưa chú trọng đúng mức đến trao truyền, thực hành và phát huy.

TS. Hồ Thắng - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy trình bày tham luận tại Hội thảo


Trong thời gian qua, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế đã thực hiện nhiều chính sách về phát triển văn hóa Huế, con người Huế, trong đó có ưu tiên các chính sách về văn hóa dân tộc thiểu số trên địa bàn. Chương trình hành động số 33-CTr/TU, ngày 7/5/2026 của Thành ủy Huế về triển khai thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định: Xây dựng hệ sinh thái văn hóa gắn sáng tạo; nhận diện, bảo tồn và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, trong đó nhấn mạnh nội dung về khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa số và bảo  tồn phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số. Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực trẻ, đặc biệt là nghệ sĩ người dân tộc thiểu số và nghệ sĩ đang sinh sống, công tác tại vùng khó khăn. Có cơ chế khích lệ, đãi ngộ đặc thù đối với các hạt nhân văn nghệ không chuyên và nghệ sĩ đang trực tiếp giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương tại các vùng khó khăn trên địa bàn thành phố Huế. Thành phố đã xác định rõ mục tiêu bảo tồn và phát huy văn hóa nói chung cũng như văn hóa các dân tộc thiểu số nói riêng gắn liền với sự phát triển bền vững. Trọng tâm là kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch cộng đồng - du lịch trải nghiệm, để di sản trở thành nguồn lực kinh tế - xã hội. Đồng thời, đưa văn hóa dân tộc thiểu số trở thành điểm nhấn trong bản sắc Huế, góp phần làm giàu thêm hình ảnh Cố đô trong lòng bạn bè quốc tế, nhằm tạo sức sống mới cho văn hóa dân tộc trong nhịp sống hội nhập.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Sửu - Thành ủy viên - Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành
phố Huế phát biểu tham luận tại hội thảo


Hội thảo đã tập trung thảo luận một số vấn đề lớn như nhận diện, nghiên cứu và đánh giá giá trị văn học dân gian. Các tác giả tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của văn học dân gian Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu; đồng thời nhìn lại quá trình sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn và xuất bản trong nhiều thập niên qua. Các nghiên cứu cũng cho thấy văn học dân gian chứa đựng những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, ngôn ngữ, giáo dục, đạo đức, tri thức bản địa và ký ức cộng đồng. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để tiếp tục kiểm kê, phân loại, lập hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu và xác định những giá trị cần ưu tiên bảo tồn.

Hội thảo cũng đã chỉ ra việc thực hiện chủ trương, chính sách và quản lý nhà nước. Các tham luận về vận dụng Nghị quyết số 80-NQ/TW, công tác quản lý nhà nước và vai trò của các cơ quan, thiết chế văn hóa đã đặt vấn đề bảo tồn văn học dân gian trong tổng thể chiến lược phát triển văn hóa, con người và phát triển bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Hội thảo cũng đã phản ánh thực trạng từ cơ sở về những kết quả, khó khăn và vấn đề đặt ra trong thực tiễn. Đó là tình trạng tư liệu còn phân tán, công tác sưu tầm chưa đồng đều, đội ngũ kế cận còn thiếu, hoạt động truyền dạy chưa thường xuyên, không gian thực hành văn hóa có nhiều thay đổi và nguồn lực đầu tư hạn chế. Từ đó, các địa phương đề xuất những giải pháp thiết thực như tăng cường kiểm kê, sưu tầm, số hóa tư liệu, hỗ trợ nghệ nhân, phục hồi không gian diễn xướng, đưa văn hóa dân gian vào giáo dục, phát huy vai trò thiết chế văn hóa cơ sở và nâng cao nhận thức cộng đồng.

 

Vấn đề về chuyển đổi số và phát huy văn học dân gian gắn với phát triển văn hóa, du lịch cộng đồng được chú trọng tại hội thảo. Chuyển đổi số mở ra nhiều khả năng trong ghi âm, ghi hình, số hóa, lưu trữ, xây dựng cơ sở dữ liệu và quảng bá văn học dân gian. Đồng thời, các giá trị văn học dân gian có thể trở thành chất liệu để xây dựng sản phẩm văn hóa, du lịch cộng đồng, hoạt động giáo dục và truyền thông về bản sắc địa phương.


Những ý kiến thiết thực, những giải pháp đề ra tại hội thảo góp phần để văn học dân gian thành phố Huế không chỉ được lưu giữ trong sách vở, hố sơ hay ký ức mà tiếp tục được trao truyền, thực hành, sáng tạo và lan tỏa trong đời sống đương đại.

 

 

 

Phương Anh

 

 

 

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • Hội Nhà văn TT-Huế hiện có 90 hội viên, trong đó đa số là nhà thơ, là con số đáng tự hào. Mỗi năm, các nhà văn trẻ ở Huế xuất bản hàng chục đầu sách. Có người trong vài năm in ba đầu sách. Anh em cũng được đi dự nhiều trại sáng tác, nhiều chuyến đi thực tế ở nhiều tỉnh, thành phố. Hội cũng đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, giới thiệu tác giả tác phẩm, làm cho không khí sáng tác ngày càng sôi động. Tất cả những hoạt động đó đã giúp anh em có thêm kinh nghiệm, vốn sống để sáng tác nhiều tác phẩm mới.

  • (SHO) Sáng nay, 19/2/2014, ông Trần Thanh Bình - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy làm việc với Ban Thường vụ Hội LHPN tỉnh, yêu càu cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng Tượng đài 11 cô gái Sông Hương.

  • Di tích Thanh Bình Từ Đường nằm sâu 50m trong kiệt 281, đường Chi Lăng (TP Huế). Sức hấp dẫn của ngôi từ đường được xếp vị trí loại 1 di tích văn hóa cấp quốc gia.

  • Những cụ bà ở tuổi xưa nay hiếm, tóc bạc trắng, lưng còng, rưng rưng lệ khi được dòng họ vinh danh nàng dâu hiếu thuận.

  • Hòa trong không khí vui tươi của những ngày đầu xuân mới, hưởng ứng Ngày thơ Việt Nam với chủ đề Mùa xuân - Tuổi trẻ - Tổ quốc, tối ngày 15/2/2014 ( tức ngày 16 tháng Giêng năm Giáp Ngọ), tại Trung tâm Văn hóa Thông tin huyện Quảng Điền, Phòng Văn hóa huyện đã tổ chức chương trình thơ nhạc đầy cảm xúc.

  • (SHO) - Đêm thơ đã có sự tham gia của đông đảo các nhà văn, nhà thơ đến từ Liên hiệp Các Hội VHNT tỉnh, Hội thơ Hương Giang, CLB Hương Thơ Xứ Huế, CLB thơ Hương Xuân, CLB thở Thuận Lộc, CLB thơ Bến Hẹn – Huế, CLB thơ Tam Giang. Tất cả tạo nên một không gian giao lưu, kết nối những tiếng vọng thơ nồng nàn trong đêm xuân rằm tháng Giêng...

  • Hàng chục năm qua, ngư dân ở thôn Ngư Mỹ Thạnh, xã Quảng Lợi, huyện Quảng Điền (Thừa Thiên - Huế) đã gắn bó với nghề “theo đuôi tôm, cá” trên phá Tam Giang. Nhờ cần mẫn mưu sinh và sự dám nghĩ, dám làm mà trong thôn xuất hiện nhiều “triệu phú” với thu nhập mỗi năm lên đến hàng trăm triệu đồng... 

  • Nằm phía Đông Nam Kinh thành Huế, khu phố cổ Gia Hội là nơi tập trung nhiều địa điểm tâm linh độc đáo của Huế. Đến với nơi đây, du khách sẽ tìm lại được sự thanh thản, sự tĩnh lặng cần thiết để quên đi phần nào những xô bồ của cuộc sống hiện đại.

  • Nhân ngày thơ Việt Nam lần thứ XII, tối ngày 13/02 (14 tháng Giêng năm Giáp Ngọ), tại Nghinh Lương Đình (Huế) đã diễn ra chương trình Thơ Nguyên Tiêu với chủ đề Mùa xuân - Tuổi trẻ và Tổ quốc.

  • Ngày 9/2, chúng tôi gồm bốn người, đăng ký xe lên tham quan vườn tại Trung tâm Dịch vụ du lịch sinh thái và giáo dục môi trường thuộc Vườn quốc gia Bạch Mã (thị trấn Phú Lộc, Thừa Thiên-Huế).

  • Hội đồng trị sự Nguyễn Phước tộc (đại diện tại Thừa Thiên – Huế) cho biết, hoàng tử Vĩnh Diêu, vị hoàng tử cuối cùng của triều Nguyễn qua đời tại Houston, bang Texas, Mỹ lúc 12 giờ (giờ Việt Nam) ngày 12-2.

     

  • Tuy khá bận rộn, nhưng Giám đốc NHCSXH tỉnh Trương Công Lân vẫn dành thời gian  Đoàn cán bộ truyền thông ở mãi tận Hà Nội, thực hiện một chuyến đi và viết về huyện A Lưới, miền đất biên giới bên dãy Trường Sơn hùng vĩ.

  • Có gần 300 người theo nghiệp dạy học, nên làng cổ Phước Tích (xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, Thừa Thiên- Huế) còn được gọi là “làng gieo chữ”.

  • Đó là đồi Hà Khê nổi danh về phương diện phong thủy với thế đất rồng cuộn hổ ngồi (long bàn hổ cứ) từng chiếm vị trí đặc biệt tôn nghiêm trong tâm thức và ký ức của các vua chúa nhà Nguyễn…

  • Hiện tại trong 6 lăng vua Nguyễn ở Huế đang còn tồn tại 10 con ngựa đá rất đẹp ở sân chầu dẫn vào khu mộ với nhiệm vụ canh giữ “hồn” xưa của vua.
     

  • 30 năm qua, anh lặng lẽ chăm chút ngựa như chăm chút con mình, cái nghiệp trông coi ngựa gắn người với ngựa cũng từ đó. Anh nói, cái nghề này, nếu không yêu nghề thì phải bỏ thôi, chứ công việc hoàn toàn khác hẳn, đòi hỏi phải tinh mắt, biết lắng nghe, siêng năng, cần cù…

     

  • Cổng Ngọ Môn Quan là cổng chính phía Nam của Hoàng thành Huế, đồng thời cũng là cổng chính và là bộ mặt của Đại Nội. Ý nghĩa của cổng Ngọ Môn là gì? Có phải là lối ngựa đi?

     

  • Quầy thư pháp Tràm hoa vàng của bà Trần Thị Cúc nằm trên đường Lê Lợi (TP Huế) đã trở thành địa chỉ quen thuộc của người dân và du khách yêu thư pháp. Họ đến để được nhìn ngắm nét bút tài hoa của người phụ nữ duy nhất ở mảnh đất cố đô theo nghiệp viết thư pháp.

  • Di tích Thanh Bình Từ Đường nằm sâu 50m trong kiệt 281, đường Chi Lăng (TP Huế). Sức hấp dẫn của ngôi từ đường được xếp vị trí loại 1 di tích văn hóa cấp quốc gia. 

  • Sông Hương - quà tặng tuyệt diệu của tạo hóa cho Huế thiên hạ đã biết, nhưng từ khi những con đường ven sông và các cây cầu vươn nhịp nối đôi bờ ngày một nhiều hơn thì các khách sạn và nhiều công trình kiến trúc khác, thường trọng “mặt tiền” là con đường người xe tấp nập, “vô tư” quay lưng với dòng sông từng là nguồn cảm hứng bất tận cho thơ ca nhạc họa.