Bản giao hưởng hoang dã
Nhà soạn nhạc người Anh Richard Blackford vừa cho ra đời một tác phẩm giao hưởng chưa từng có: “The Great Animal Orchestra” (Dàn nhạc Động vật Vĩ đại), lồng ghép những âm thanh của các loài vật hoang dã vào chất liệu của một dàn nhạc giao hưởng hoàn chỉnh. Không chỉ là một tác phẩm âm thanh ngoạn mục, bản giao hưởng còn đặt ra những câu hỏi đáng suy ngẫm về mối quan hệ giữa động vật, con người và âm nhạc.
“Thay vì chỉ hướng sự chú ý của thính giả đến một số âm thanh nổi trội thu được từ thế giới tự nhiên, tôi đã rất cố gắng tạo nên thứ âm nhạc bước ra chân thật và tự nhiên từ thế giới loài vật.” - Richard Blackford
Âm nhạc có tồn tại trong thế giới loài vật không?, nhà nghiên cứu các nền văn hóa âm nhạc (ethnomusicology) George Herzog đã đặt ra câu hỏi này từ năm 1941.
Có vẻ như các nhà soạn nhạc cổ điển, một cách bản năng, đã luôn đồng ý rằng câu trả lời là có. Từ Jean-Philippe Rameau của những năm 1700 cho đến nhà soạn nhạc tiên phong thế kỷ 20 Olivier Messiaen, âm thanh quyến rũ và kỳ lạ của vương quốc loài vật đã thu phục trí tưởng tượng của thế giới nhạc cổ điển. Tác phẩm “The Hen” (Con gà mái, 1728) của Rameau đã mở đường cho truyền thống âm nhạc động vật (zoomusicology), bao gồm các tác phẩm như “Carnival of the Animals” (Lễ hội các loài vật, 1886) của Camille Saint-Saëns hay “The Birds” (Những chú chim, 1928) của Ottorino Respighi. Các tác phẩm này đều cố gắng tái dựng âm thanh của loài vật bằng những nhạc cụ của con người. Sau đó, Messiaen tiến thêm một bước với “Catalogue of the Birds” (Danh mục các loài chim, 1956-58): tác phẩm lồng ghép tiếng hót của nhiều loài chim mà Messiaen thu âm lại.
Giờ đây, nhà soạn nhạc người Anh Richard Blackford đã tiến xa hơn nữa, cho ra đời một bản giao hưởng như một cách trả lời thú vị cho câu hỏi của Herzog. “The Great Animal Orchestra” của Blackford lần đầu tiên đã tích hợp những âm thanh của thế giới tự nhiên hoang dã vào một dàn nhạc giao hưởng hoàn chỉnh.
Không phải thủ thuật quảng cáo
Blackford sáng tác nhạc phim từ hơn 30 năm nay và tự nhận là người tôn sùng âm nhạc của Messiaen. Nhưng ông được truyền cảm hứng thực sự lần đầu tiên vào năm 2012, khi nghe chương trình radio về cuốn sách của nhà âm học sinh học Bernie Krause mang tên “Dàn nhạc Động vật Vĩ đại: đi tìm nguồn gốc âm nhạc ở những nơi hoang dại trên trái đất”.
Không chỉ là tiến sĩ ngành âm học sinh học (bioacoustics), Bernie Krause còn là cựu thành viên của nhóm nhạc dân gian The Weavers và là nhân vật huyền thoại trong ngành công nghiệp âm nhạc thu âm. Ông cũng chơi ghi-ta cho nhiều nhóm nhạc nổi tiếng và là người tiên phong trong việc sử dụng synthesiser (nhạc cụ phím điện tử có thể mô phỏng rất nhiều âm thanh khác nhau). Trong một lần thu âm album “In a Wild Santuary” (Trong một khu bảo tồn hoang dã) cùng với nhóm Beaver & Krause của mình vào năm 1969, ông đã thức tỉnh khi nghe những âm thanh đáng kính sợ của thiên nhiên và quyết định dành cả phần đời còn lại để khám phá thế giới kỳ diệu đó.
45 năm qua, Krause đã ghi lại những âm thanh tự nhiên từ vùng Amazon đến Zimbabwe, tích lũy 4.500 giờ ghi âm - một con số đáng kinh ngạc. Krause nắm bắt được âm hưởng do các loài vật gần như trên toàn địa cầu tạo ra. Trong quá trình này, ông đặt ra một thuật ngữ mới là “biophony” để miêu tả âm thanh của thế giới sinh vật, khác với “geophony” - thuật ngữ chỉ âm thanh của các yếu tố tự nhiên như gió, mưa, sấm, sóng v.v., và “anthropophony”- âm thanh của con người.
Bị say mê bởi những gì nghe được trên radio, Blackford đã liên hệ với Krause, và sau đó trực tiếp đến gặp Krause ở California. Điều khiến Blackford trầm trồ hơn cả không chỉ là những bản thu âm mà còn cả những “ảnh phổ âm thanh”, một cách minh họa bằng đồ họa tạo nên ấn tượng thị giác về âm thanh của loài vật từ cực cao (như tiếng loài dơi cao vượt ngưỡng nghe được của tai người nhưng vẫn hiển thị được trên ảnh phổ âm thanh) cho đến cực thấp (như tiếng gầm của voi châu Phi). Blackford giải thích: “Ảnh phổ âm thanh minh họa những hình dạng khác nhau tiếng kêu của động vật, như một tiếng glissando [trượt từ cao độ này sang cao độ khác] vuốt xuống, một tiết tấu gõ mạnh, hay một điệu chim hót phức tạp.” Nhận thấy những ảnh phổ âm thanh rất giống với những ký âm và thiết kế của một bản nhạc, từ đó ông nảy ra ý tưởng xây dựng một cấu trúc âm nhạc có thể kết hợp những bản thu âm của Krause vào trong dàn nhạc giao hưởng.
Ý tưởng này nghe có vẻ giống như một thủ thuật quảng cáo để thu hút trí tò mò của trẻ em hơn là dành cho những người yêu âm nhạc thực thụ thưởng thức. Nhưng thính giả sẽ bất ngờ trước sự thú vị mới mẻ khi nghe một đoạn song tấu tuyệt đẹp giữa loài vượn và một nhạc cụ cổ điển, như violin hoặc oboe chẳng hạn.
Tính nghiêm túc của tác phẩm còn được củng cố thêm bởi sự chặt chẽ và phức tạp trong sáng tác. Blackford chia sẻ: “Tôi muốn cả năm chương đều phải mang tính giao hưởng thống nhất, với những chương nhanh chậm đối lập và sự phát triển giao hưởng của chất liệu âm nhạc. Thay vì chỉ hướng sự chú ý của thính giả đến một số âm thanh nổi trội thu được từ thế giới tự nhiên, tôi đã rất cố gắng tạo nên một thứ âm nhạc bước ra chân thật và tự nhiên từ thế giới loài vật”
| Tích hợp những âm thanh của thế giới tự nhiên hoang dã vào một dàn nhạc giao hưởng hoàn chỉnh - ý tưởng này nghe có vẻ giống như một thủ thuật quảng cáo để thu hút trí tò mò của trẻ em hơn là dành cho những người yêu âm nhạc thực thụ thưởng thức. Nhưng thính giả sẽ bất ngờ trước sự thú vị mới mẻ khi nghe một đoạn song tấu tuyệt đẹp giữa loài vượn và một nhạc cụ cổ điển, như violin hoặc oboe chẳng hạn, trong bản giao hưởng “The Great Animal Orchestra”. |
Blackford đã mất hai năm để hoàn thành tác phẩm mà ông miêu tả là: “một kết cấu âm nhạc được tạo ra bởi tầng lớp những điệu ca và tiếng kêu của rất nhiều sinh vật trong một môi trường tự nhiên phong phú, ví dụ như một khu rừng nhiệt đới… “Âm nhạc” của các loài vật được ghi lại khi chúng đang giao phối, giao tiếp hay đơn giản là đang cao hứng, bởi vậy mà các đoạn nhạc của tôi cố gắng nắm bắt được ít nhiều những thần thái đó. Ví dụ như trong chương bốn, tôi rất thích hình dung về sức mạnh vĩ đại nhưng lại gần như là dịu dàng của bầy voi châu Phi, thế là tôi cho toàn bộ dàn nhạc chơi một đoạn ngân rất khẽ, gần giống như lái một chiếc Ferrari ở tốc độ 30 km/h vậy.”
Kết nối trở lại với thiên nhiên
Bản giao hưởng cũng phản ánh một thực tế mang tính nhân chủng học, một thực tế mà thật nguy hiểm là chúng ta thường quên mất. Như Krause đã chỉ ra, động lực thúc đẩy chúng ta phát triển ngôn ngữ, sáng tác âm nhạc, nhảy múa và ca hát v.v., đều bắt nguồn trực tiếp từ những môi trường sống của động vật mà chúng ta cũng từng là thành viên.
Theo Krause, quan niệm rằng các loài động vật đã dạy con người nhảy múa và ca hát không phải là một vấn đề mang tính triết học hay mới mẻ gì nữa. Bởi vì, chứng cứ cho thấy, từ những âm thanh tập thể và có cấu trúc rõ ràng của loài vật trong những môi trường mà con người từng chung sống, chúng ta đã nhặt ra và bắt chước những tiết tấu, giai điệu, chất liệu và cách tổ chức âm thanh của các loài vật khác. Khi con người còn sống gắn kết mật thiết với môi trường tự nhiên, chúng ta đã hòa nhập những khả năng được tự nhiên ban cho này thành ngôn ngữ âm nhạc riêng và từ đó tiến hóa nó lên thành ngôn ngữ.
Krause cũng cho rằng thế giới thiên nhiên đang bị đe dọa nhiều hơn ta tưởng. Đã ghi lại âm thanh các loài sinh vật gần năm thập kỷ nay, Krause bị sốc khi nhận ra 50% những lưu trữ của ông đến từ những môi trường sống đã bị biến đổi quá nhiều dưới những tác động của con người, đến mức chúng cạn kiệt hoàn toàn những âm thanh của đời sống hoang dã, hoặc những âm thanh của sinh vật bị biến đổi quá nhiều so với dạng ban đầu của nó.
Khi được hỏi ông hi vọng thính giả sẽ thu nhận được gì khi nghe bản giao hưởng “The Great Animal Orchestra”, Krause trả lời: “Tôi chỉ hi vọng mọi người sẽ nhận ra rằng những âm thanh hoang dã mà ta được thiên nhiên trao tặng tuyệt vời và quý giá đến mức nào. Và tôi mong bản giao hưởng sẽ thôi thúc mọi người kết nối trở lại với thiên nhiên…”
Nguồn: Khánh Minh - Tia Sáng
Tải mã QRCode
.png "Địa danh học và việc nghiên cứu địa danh các tỉnh Trung Trung Bộ")
-
NGUYỄN VIỆT ĐỨC1.Về bản sắc văn hoá dân tộc.Mỗi dân tộc đều có một tiếng nói riêng, một cốt cách riêng được phản ánh thông qua những giá trị tinh thần và vật chất cụ thể, đó là bản sắc văn hoá truyền thống của dân tộc đó.
-
VĨNH PHÚCNghiên cứu, phê bình, giới thiệu Dân ca Nam Bộ trong giai đoạn này chúng tôi chỉ sưu tập được 15 bài, tuyển chọn và sử dụng 9 bài. Hầu như đều nổi trội lên 2 thể loại chủ yếu là Hò và Lý, kể cả những bài viết mang tính tổng quan về vùng dân ca này.
-
MẶC HY Hồi ký "Lúa vàng! Lúa vàng trên cánh đồng làng, tang tình tang, tang tình tang... Đêm nay, gặt mà lúa về... ta đập mà ta xay, ta giã mà ta giần..."
-
MAI VYSự sáng tạo nghệ thuật của giới nghệ sĩ biểu diễn xuất phát từ cảm xúc trước tác phẩm, trước cuộc sống. Đó là đặc thù trong quan hệ thẩm mỹ của con người với hiện thực. Mối quan hệ đó bao giờ cũng là mối quan hệ có tính chất cảm tính. Người nghệ sĩ chân chính nào cũng có khả năng cảm xúc rất nhạy bén trước đối tượng được thể hiện. Họ có khả năng lồng trí tưởng tượng vào trong quá trình sáng tạo cốt để thâm nhập sâu hơn vào bản chất của các sự vật.
-
NGUYỄN THỤY KHACó thể nói, khi có loài người là có âm nhạc. Thực ra những âm thanh trong thiên nhiên, vũ trụ có trước loài người. Nhưng loài người không chỉ nghe được nó như loài thú chỉ đạt tới cảm xúc, mà còn nhận thức nó, bắt chước nó để tạo ra những âm thanh của mình. Một cành cây hay một khúc xương, người làm ra cây sáo. Sợi dây cung trở thành dây đàn. Một tấm da thú căng ra là thành cái trống.
-
MAI VYÂm nhạc là một bộ môn nghệ thuật có nhiều loại hình phong phú và đa dạng, từ làn điệu dân ca mộc mạc, từ nét nhạc tấu đơn giản của cây đàn nghiệp dư, đến những bản a-ri-a hết sức phức tạp trong ô-pê-ra hay các hình thức âm nhạc giao hưởng khác nhau như liên khúc giao hưởng, Trường ca giao hưởng.
-
NGUYỄN THỤY KHAVới độ dày gần nửa mét, gồm 7 quyển sách chia làm 5 tập (có tập 2 và tập 5 gồm 2 quyển) và bìa sách trình bày đẹp, trang trọng, bộ sách “Hợp tuyển tài liệu Nghiên cứu - Lý luận - Phê bình âm nhạc Việt Nam thế kỷ XX” là bộ sách âm nhạc đồ sộ và công phu nhất của ngành âm nhạc từ trước đến nay do Viện Âm nhạc Việt chủ biên và ấn hành vừa giới thiệu trước công luận gần đây.
-
NGUYỄN TRƯƠNG ĐÀNĐã gần một năm, Anh từ biệt trần gian về cõi vĩnh hằng, tâm tưởng tôi vẫn vấn vương với Anh, vẫn luôn mường tượng thấy Anh với nụ cười tươi tắn, rất hồn nhiên, lại nhiều lúc thấy Anh đang mơ màng chìm trong một thế giới riêng tư xa thẳm nào đó.
-
NHẤT LÂMVâng.Ca khúc thời ấy thật hào hùng, sôi sục và đầy lãng mạn.Đó là đêm trước của tháng Tám năm 1945, những năm tháng của phong trào Việt Minh chuẩn bị cho ngày toàn dân vùng lên đánh đổ mọi thế lực thù địch để giải phóng dân tộc, đất nước, mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do. Và cái mốc đó, theo tôi là từ ngày cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn (tỉnh Lạng Sơn) năm 1941.
-
VIỆT ĐỨCVề với Trường Sơn, về với kỷ niệm của một thời khói lửa đạn bom là tiếng lòng, là tâm nguyện của nhiều hội viên Hội nhạc sỹ Việt Nam tỉnh Thừa Thiên Huế kể từ sau ngày giải phóng hoàn toàn Miền Nam 30/4/1975. Và sau gần 30 năm, mùa xuân 2004, tâm nguyện ấy đã trở thành hiện thực khi kỷ niệm của một thời chiến tranh cứ ào ạt ùa về theo bước chân các nhạc sỹ trở lại tuyến biên giới miền Tây A Lưới.
-
PHAN THUẬN THẢOGagaku - Nhã nhạc - là loại hình âm nhạc cung đình của Nhật Bản, đối lập với Zokugaku, tức âm nhạc dân gian. Thuật ngữ Gagaku được tiếp thu từ Trung Hoa cùng với sự tiếp nhận một bộ phận các nhạc khí và bài bản từ hệ thống âm nhạc cung đình phong phú và đặc sắc của đất nước Trung Hoa rộng lớn và giàu truyền thống văn hoá.
-
LÊ PHÙNGThế là không còn phút giây mong ngóng, đợi trông - “Ngày em đến đôi mắt long lanh, thơ ngây mơ màng, ngày em đến đôi má hây hây hương thơm nồng nàn...” Bởi chàng nhạc sĩ lãng tử ấy đã ra đi, về với cõi vĩnh hằng. Còn đâu nữa bóng hình của gã si tình say mê, đợi chờ ngày em đến.
-
Nhà thơ - Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo là một tên tuổi nổi tiếng như một nghệ sĩ đa tài Cầm Kỳ Thi Họa trong làng văn học nghệ thuật Việt . Ông là Ủy viên Hội đồng Thơ Hội Nhà Văn Việt Nam, người sáng lập và phụ trách tờ báo Thơ, nay là tạp chí Thơ; ông cũng là một trong những ngưới sáng lập ra Ngày Thơ VN.
-
DƯƠNG BÍCH HÀĐến hẹn lại lên - Festival Huế 2006 đã cận kề. Năm nay, ngoài các loại hình dân ca, dân nhạc, dân vũ; các lễ hội, kịch, tuồng... đặc sắc của Huế, ban tổ chức (BTC) Festival nhấn mạnh một số trọng tâm như: Giao lưu nhã nhạc Việt Nam - Nhật Bản - Hàn Quốc; không gian văn hoá cồng chiêng (nhân cồng chiêng được công nhận là di sản văn hoá); có dàn giao hưởng dân tộc; chương trình thử nghiệm đưa âm nhạc điện tử, nhạc Jar của Pháp kết hợp với âm nhạc truyền thống Huế, âm nhạc Phật giáo; và chương trình âm sắc Việt...
-
NGUYỄN XUÂN HOÀNGCó ngày bỗng dưng thấy lòng thật quạnh hiu. Một nỗi cô đơn nào đó khôn tả xâm chiếm tâm hồn. Tôi đi hoài, lang thang vô định trên những con đường phố Huế xanh xao ánh đèn vàng, bất chợt lòng vang lên giai điệu quen thuộc một ca khúc nào đó của Trịnh Công Sơn. Tự hát cho riêng lòng mình và thấy nỗi buồn vơi đi, lòng cơ hồ bằng an và niềm vui trở lại.
-
NGUYỄN VIỆT ĐỨCQua tiến trình phát triển của lịch sử âm nhạc thế giới, riêng trong lĩnh vực ca khúc chúng ta đều biết có những ca khúc là của mọi thời đại, có những ca khúc chỉ của một thời, có những ca khúc chỉ của một dòng nhạc phục vụ cho nhu cầu của một lớp công chúng riêng nào đó, có những ca khúc lại phù hợp với khá nhiều lứa tuổi và đông đảo công chúng, có những ca khúc chỉ của một vài ngày, có những ca khúc mãi mãi nằm trên giấy...
-
NGUYỄN THỤY KHAĐọc Dòng nước trong (Ca khúc Bích Anh), Nxb Đà Nẵng, 2006
-
HOÀNG DIỆP LẠCCó sự gắn kết nào đó gần như là định mệnh giữa hai con người Trịnh Công Sơn và Nguyễn Xuân Hoàng. Sơn và Hoàng có cùng quê quán ở huyện Hương Trà, Thừa Thiên Huế. Và cả hai đã sinh ra ở miền cao nguyên, nơi bụi đỏ và sương mù hoà trộn, tạo thành những hạt huyết dụ trôi chảy theo các mạch máu trong thân thể của những con người xứ bụi mịt mùng.
-
NGUYỄN XUÂN HOÀNG(Kỷ niệm 6 năm ngày mất nhạc sĩ Trịnh Công Sơn 1/4/2001 - 1/4/2007)Với dòng - sông - Trịnh, đi về biển rộng là một cuộc hành trình trở về với nguồn cội. Dòng sông tìm về biển cả để thấy được sự mệnh mông, hùng vĩ và tuôn trào của biển cả. Tuy nhiên đấy cũng là sự bắt nguồn cho những vết xước trầm tích trong lòng người ở lại - như cọng rễ hoang nay mới đủ sức đâm lên một mầm nhói!
-
NGUYỄN THỤY KHAVào khoảng năm 1962 ở miền Bắc, bỗng rộ lên một bài tình ca ngắn mang tên “Giã từ”. Bài hát được truyền miệng rộng rãi và nếu có ai đó ký âm thành văn bản thì đều ghi là bài hát Liên Xô (CCCP).
.png)
.png)
