Giọng nói của bà vang to như tiếng kêu của kèn đồng. Những lúc bà rầy la, tôi lấy quyển vở cuộn tròn lại và dõng dạc: "A-lô! A-lô! Đây là Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Huế, cố đô nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" và ôm bụng cười ngặt nghẽo. Hồi còn nhỏ, lúc còn lưu hành tiền xu, mỗi tối bà ngủ, tiền xu từ trong túi rơi ra, lăn xuống gầm giường. Sáng sớm thức dậy, tôi lén lút chui xuống gầm giường mò mẫm và âm thầm... bỏ tọt vào túi". Nghĩ lại hồi ấy, tôi thấy mình không khác gì một đứa trẻ ranh độc địa.
Nhiều khi nằm vắt tay lên trán như bà cụ non, tôi nghĩ không biết mình có thương bà không, có hỗn xược quá không. Sau một hồi phân tích và suy gẫm, tôi cố biện bạch cho mình bằng cách yên tâm rằng mình vẫn yêu bà lắm, có điều người sâu sắc nên không biểu lộ ra ngoài. Và mỗi lần nhớ lại một kỷ niệm không vui, tôi bất giác toét miệng cười: Đó là hồi bà nuôi gà công nghiệp, tôi thỉnh thoảng lấy một trái bóng bàn bỏ vào chuồng giả đò làm trứng. Bà ngoại mắc lừa thường xuyên và có một lần, bà bị ngã vì trên đường chạy đến chuồng gà lấy "trứng". Từ dạo ấy, bà đập tan tành quả "trứng" vô tội và coi tôi như một "con khỉ già ranh ma", một đứa cháu bất hiếu.
Ba mẹ la mắng, tôi cậy thế mình là con một nên bày trò tuyệt thực, nằm quay mặt vào tường. Bà ngoại cuối cùng phải dỗ dành, còn mẹ tôi lắc đầu: "Con bé càng ngày càng hư đốn quá mức!".
* * *
Bây giờ đã là tháng giêng. Trời lạnh và mưa lun phun ngày tiếp ngày. Khắp nơi tưng bừng không khí Tết nhất. Ở nhà, ba quét mạng nhện, sắp xếp bàn ghế và đính những tấm thiệp xanh đỏ lên cành mai. Mẹ làm mứt, chua ngọt; còn bà gói bánh chưng. Tôi hết ra lại vào, bấm đốt ngón tay tính toán, bụng lo sợ không biết năm nay mình còn được "lì xì" nữa không. 17 tuổi rồi còn gì! Tôi chạy xuống bếp xem bà gói bánh rồi hét: "Bà ơi, con làm với nhá!" Bà gật đầu ái ngại, nhìn tôi vụng về làm đổ nếp ra ngoài tấm lá xộc xệch, chép miệng: "Con bé đoảng vị quá, mai mốt lấy chồng chắc bị tống cổ về". Tôi bĩu môi, lý sự: "Tại Huế mình là chúa phong kiến. Với lại, có lấy chồng, con cũng thuê người ở, ai dám tống cổ mình?" Đoạn tôi nhìn bà co ro trong chiếc áo lông to xù, lẩm bẩm: "Rét tháng giêng bà già chết cóng. Bà nhớ mặc cho ấm vào, kẻo..." Mẹ nghe thấy, gắt: "Bé! Đừng có trù mạt!" Tôi bưng miệng cười, nhớ lại hồi xưa, có lần tôi ngây thơ hỏi bà: "Bà ơi, bà già thế rồi sao bà chưa chết?" và bị một trận đòn nhừ tử.
Bánh chưng chín rồi. Tôi bóc một cái ăn thử rồi nhăn mặt la: "Vị, ít nhân, nhiều nếp. Bà để giành nhân ngon cho ông ngoại rồi". Bà sượng sùng khó chịu, còn tôi lại cười khoái trá.
* * *
Sáng mồng một, tôi dậy sớm nhất nhà, chạy tới giường bà, giở chăn ra, hét oang oang: "Dậy! Dậy! Dậy! " Bà mở mắt, ngáp dài: "Đồ quỷ sứ!" Tôi chìa tay, dụ dỗ: "Bà ơi, lì xì!" Bà ngồi dậy, đưa cho tôi mấy tờ bạc mới cứng. Tôi trợn mắt: "Ít quá! 17 tuổi thì phải 17 tờ chứ?" Bà làu nhàu không nghe rõ. Sáng mồng một bà làm thế là xui rồi!
Tôi nhìn tóc bà. Tóc bà lưa thưa, không nhiều và "trắng như cước" như trong sách người ta thường viết. Tóc bà chả đẹp, nó có màu muối tiêu, nằm gọn lỏn trong cái trâm hình tròn úp chụp. Bất giác tôi đưa tay lên sờ tóc mình. Chúng dày và đen tua tủa một cách cà khịa: "Ai mà ngờ được rồi có ngày tóc mình sẽ bạc. Nhìn chúng đen đến nỗi mình không thể tưởng tượng được là có lúc mình sẽ già đi như bà". Tôi chợt buồn, nhưng chỉ trong chốc lát.
Trong lúc đi chơi, tôi lén bỏ vào bếp một xâu pháo tép. Tôi cười một mình khi tưởng tượng đến cảnh bà nhóm bếp và thế là... Bà có mà đứng tim phải không bà ngoại?
* * *
Mồng 10
Tôi ngao ngán quét những xác pháo và cánh hoa rụng vương vất trên nền nhà. Những ngày vui nhất đã qua rồi, "năm mới" đã trở thành "năm cũ". Tôi nhìn bà, dáng chậm chạp và mệt mỏi đang thu dọn bát đĩa, chợt nhận thấy bà cũng đã già lắm rồi. Mỗi lần Tết đến là lưng bà lại còng hơn, mắt bà kém hơn và nếp nhăn trên mặt bà nhiều hơn. Thời gian dường như phủ một lớp bụi lên tóc bà.
Bà hỏi: "Đi chơi có vui không?" Tôi gật đầu: "Bà ở nhà có vui không?" Bà cười móm mém. "Vậy là con Bé lớn hơn một tuổi, đừng làm trò con nít với bà nữa. Tết tới, bọn trẻ là vui nhất".
Tôi đâm ra tư lự. Không biết bà có thích Tết không? Hay bà sợ mỗi lần Tết đến là bà trở nên già hơn, gần với cái chết hơn? Tuổi già - nó làm cho người ta sợ phải gặp ngày đầu năm - vốn dĩ là ngày đẹp đẽ, hạnh phúc nhất, ngày tràn ngập lời chúc Tết và nụ cười, mọi người đối xử với nhau tử tế nhất. Nó biến một ngày dễ thương thành một ngày đáng sợ với người già, như một cái mốc đánh dấu sự tàn lụi.
Mắt tôi cay cay. Bây giờ, tôi chỉ muốn khóc.
H.D.T
(TCSH60/02-1994)
Tải mã QRCode
Nguyễn Trương Khánh Thi - Hồng Nhung
HẢI VÂNKhi tôi chào đời, Huế đã là một thành phố cổ kính xinh đẹp, với sông Hương, núi Ngự, với điện ngọc đền rồng, với lăng tẩm chùa chiền... Tất cả như tắm mát hồn người.
Phương Ly - Nguyễn Thị Thanh Viên
Người xưa có câu "Một đời người hai thời con nít". Nghĩa là người ta, khi tuổi về già, ai cũng phải (hoặc cũng được) "hoàn đồng" như thời con trẻ. Có lẽ yếu tố đặc trưng làm nên sự "đồng dạng nhân cách" phía hai đầu của một đời người là chất Anima cổ tích. Khi một nhà văn dành cả đời để viết và viết được truyện cổ tích cho trẻ con thì tâm hồn của họ hẳn nhiên không chỉ hai thời mà cả đời là "con nít". Nếu không có chất con nít ấy trong mình, trong chủ thể sáng tạo thì cảm xúc sẽ giả, giọng điệu sẽ già, sự viết sẽ trở nên kệch cỡm như kiểu "cưa sừng làm nghé".
HỒ BÍCHDưới gầm cầu phía chợ Trời có một cô bé độ tuổi niên thiếu, mặt đẹp như hoa nhưng bị tật nguyền đến trú ngụ ở đấy từ bao giờ. Nó bị bại liệt một chân nên không đi lại được mà phải bò hoặc lết. Có lẽ do vậy mà người ta thường gọi nó là Bé Lết.
Nguyễn Thành Ly - Cẩm Phương - Nguyễn Loan - Trần Tuấn
CAO THỊ THÚY HẰNGTrên một cành dẻ cao ở trong khu rừng nọ có một cái tổ chim nho nhỏ, xinh xinh được kết cẩn thận từ những cọng rơm vàng óng. Tại đấy, một chú chim non vừa mới mở mắt chào đời. Chú được mọi người gọi bằng một cái tên rất hay - chim Họa mi. Bác Họa mi chăm sóc chú chim nhỏ rất cẩn thận nên không bao lâu sau chú đã có thể bay nhảy thành thạo.
Vĩnh Nguyên - Huỳnh Phương Ly
LTS: “Vua lũ đồ chơi” là tập sách tuyển chọn những tác phẩm Văn, thơ và tranh về đề tài thiếu nhi do nhà xuất bản Thuận Hóa ấn hành vào đầu năm nay. Công trình này là kết quả của "cuộc vận động sáng tác văn học vì tuổi thơ" do Hội Văn học nghệ thuật, Ủy ban bảo vệ và chăm sóc trẻ em, Sở Giáo dục đào tạo, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Thừa Thiên Huế và Nhà thiếu nhi Huế phối hợp tổ chức.Những tác phẩm trong tập sách bao gồm cả thiếu nhi và người lớn cùng sáng tác và cũng đã công bố rải rác đây đó, kẻ cả trên TCSH. Sông Hương xin trân trọng giới thiệu một số tác phẩm trong tập sách này.
LÊ THỊ HOÀI NAMHiện nay, cùng với sự lớn mạnh không ngừng của nền Văn học thiếu nhi thế giới, Văn học trẻ em Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc với sự góp mặt của nhiều cây bút đầy triển vọng và những tác phẩm được trẻ em đón đợi và tìm đọc.
Khi tôi chuẩn bị lái xe ra khỏi nhà thì thằng con trai tôi xuất hiện trước xe.Với gương mặt rạng ngời, nó bảo: “Ba ơi, con có cái này cho ba này!”. “Gì thế con”, tôi hỏi lại, giọng hơi bực vì sắp trễ giờ. Thằng bé xoè đôi bàn tay và chỉ cho tôi những thứ tuyệt vời nhất trong trí tưởng tượng của một đưa bé 5 tuổi. “Tự con tìm thấy đấy!”.
Đỗ Hoàng Hạnh - Nguyễn Loan - Trần Thị Thu Huề - Phạm Minh Giang
DƯƠNG THỊ HIỀN“Vườn nhà ngoại có giàn trầu to nhất làng”. Hồi bé tôi vẫn thường chạy cùng xóm chỉ để khoe như thế. Mà giàn trầu ấy cũng rộng thật. Sau hiên nhà ngoằn ngoèo không biết bao nhiêu là thân trầu chen chúc, cố bám vào tường, vào cọc rào ngoại dựng sẵn. Trầu ra lá quanh năm, bất chấp cả cái nắng hanh hao của đất miền Trung cằn cõi hay cái giá lạnh của mùa đông. Nhất là sau cơn mưa, những ngọn trầu đâm lên tua tủa, vươn mãi tít tận mái ngói của dãy nhà 3 gian. Thân trầu yếu ớt, mảnh dẻ cứ đan cài, quyện chặt vào nhau hiển hiện sự gắn bó làm ánh lên sắc xanh mơn mởn của sự sống bất diệt.
TIỂU NGỌCTrong các câu chuyện đã được học, đã được đọc, em thích nhất câu chuyện Con cá thông minh nói về tình thương con của mẹ cá, cũng là của những người mẹ trên thế gian này.
ĐƯỜNG XUÂN SỬ
DƯƠNG THỊ HIỀNNó là Hựu, Hựu què. Bọn trẻ con trong xóm gọi nó thế. Từ lúc sinh ra bàn chân trái của nó đã bị teo lại và tay trái cũng chỉ có 4 ngón. Đó là di chứng của chất độc da cam bố nó mang từ chiến trường về. Bọn bạn cùng lứa không chơi với nó, bọn chúng luôn đùa nó một cách cay độc: Què ơi! “Quái vật tụi bay ơi”...
Gắp...! - Kể vấn - Chợ điếc
Ngoắc mưa - Ốc luộc đi thi... !
BÍCH THÚYHai chị em Thanh và Huyền là con song sinh của một nhà doanh nghiệp nhỏ ở cuối phố. Cả hai cùng học một lớp, ngoài giờ đến trường, bố mẹ còn thuê gia sư về ở dạy kèm trong nhà. Thanh học kém môn toán. Huyền học kém môn văn. Cô giáo thường nhắc nhở "gắng lên, chăm vào, ai cũng có thể học được như nhau cơ mà". Nhờ đó, dần dần em nào cũng làm bài tốt và được cô giáo cho điểm bằng nhau cả.
LTS: Trong cuộc thi 2001 - 2003 của Tạp chí Sông Hương, Toà soạn nhận được một chùm thơ viết cho thiếu nhi theo thể đồng dao, khá độc đáo. Chùm thơ đã lọt qua vòng sơ khảo. Sông Hương xin dành trang thiếu nhi để giới thiệu chùm thơ như một sự khuyến khích đề tài.